1970’li yıllarda Türkiye solunun belli başlı teorisyenlerinden Mihri Belli’nin iki tezi çok popülerdi.

Şöyleydi onlar:

“Milliyetçiliğin derini seni sosyalizme götürür.”

“Kemalizm ile sosyalizm arasında aşılmaz duvarlar yoktur.”

Belli, Türkiye’nin emperyalizmin sultası altında ve yarı-feodal ilişkilerin kuvvetle gözlemlendiği bir ülke olduğu tespitini yapıyor; bu yapının ileriye doğru değişmesi için milli-demokratik nitelikte bir devrime ihtiyaç olduğunu ileri sürüyordu.

MDD olarak kotlanan devrimin başını, emekçiler değil, Kemalist ve sosyalist aydınlardan oluşacak bir “zümre” ya da Belli’nin deyişiyle asker-sivil aydın zümre çekiyordu. Milli demokratik devrimin başarıya ulaşması ile sosyalist bir dönüşümün önü açılacaktı.

Asker-sivil aydın zümre bir “vurucu güç” rolü üstlenecekti.

Mihri Belli, eski bir komünist olmasına rağmen devrimci mücadelede emekçilere ikincil bir rol biçiyordu.

Anlaşılacağı gibi Belli, darbeciydi.

Belli’nin Türkiye’nin toplumsal yapısının analizi doğruydu: Türkiye emperyalizmin sultası altında bir ülkeydi. Özellikle doğu ve güneydoğu bölgelerinde yarı-feodal toplumsal ilişkiler yaygındı. Buradan kalkarak MDD formülü ile önerdiği stratejik hedefi de yanlış değildi.

Ama, emekçi halkın mücadele birikimini ve önderliğini reddeden darbeciliğe dayalı iktidar teorisi yanlıştı, bunun solla bir ilgisi yoktu.

Belli’nin, “milliyetçiliğin derini seni sosyalizme götürür” tezi de bilimsel değildi Milliyetçiliğin derini kişiyi sosyalizme değil, faşizme götürürdü çünkü.

Niçin ?

Milli, millet, milliyetçilik gibi kavramlar kapitalizm ile eşanlamlıdır; bunların tümü kapitalizmin yaratığıdır.

Milliyetçilik bir ideoloji değildir gerçi, milli çıkarları her şeyin üzerinde tutan bir duruştur. Ama, sonuçta toplumsal sistem olarak kapitalizmi idealize eder. Milliyetçiliğin derinleşmesi, sistemin egemen gücü olan sermaye sahiplerinin iktidarını kaybetmemek için başvurduğu bir yönetim tarzıdır. Siyasal literatürde buna faşizm denilir.

Sosyalizm, kapitalizmin anti-tezidir, ama kapitalizmin evrim yoluyla kendi zıddına dönüşmesi sözkonusu değildir. İradeci yönlendirme gerektirir.

**

Mihri Belli’nin derin milliyetçiliği (siz faşizm şeklinde de okuyabilirsiniz) sosyalizme bir köprü olarak öngören teorisini bugün de farklı biçimlerde dile getirmeyenler yol değil. Faşizmi ulusalcılıkla maskeleyip gerçekte (!) sol olduğunu ileri sürenler yahut.

Tarihte bu illüzyonu başarıyla uygulayan bir lider vardır:

Adolf Hitler. Hitler’in partisinin adı Nasyonel (milliyetci) Sosyalist partiydi.

Hitler, İktidara gelmek için sol söylemler kullanmıştı. Popülist bir retoriğe sarılmıştı.

Bugün Fransa’da faşist M.Le Pen de aynı yoldan seçim zaferi  kazanmadı mı ?

Milliyetçiliği ulusalcılıkla ve sosyalizm ile iç-içe sokma çabaları sonuçta faşizme hizmet eder. Irkçı milliyetçi hareketleri anti-emperyalist hareketlerle özdeşleştirme çabaları, bunun özellikle göçmen karşıtlığı üzerinden yapılması tuhaftır. Solun göçmenlere bakışı ile ırkçı-milliyetçilerin bakışı aynı değildir.

Sol, göçmenlere hem sınıfsal ve hem de insancıl açıdan yaklaşır. Oysa milliyetçiler, ırkçı açıdan !..

Sol, milliyetçilik ile ulusalcılığı  aynı kefeye koymaz öte yandan.

Ulusalcılık, milli kurtuluşçuluktur, anti-emperyalizmdir ve soldur.

Milliyetçiliğin derini değildir.

Şöyle bağlayacağım: Faşist gelişmeleri ulusalcı bir süzgeçten geçirip solla bütünleştirmeye çalışmak sola ihanettir.