Serbest rekabetçi Kapitalizm öleli 100 yıl oldu. 20.yüzyılın başlarından bu yana tekelci/monopolist kapitalizmi yaşıyoruz; onunla yatıp kalkıyoruz. Dünya ekonomilerinin tümüne 100 yıldır tekel/ monopolist kapitalizm egemen…

Kapitalizm, hem belirli bir üretim tarzıdır ve hem de bir ekonomik ve sosyal formasyonlar dizisidir.

Sistem, son analizde, ücretli emeğin sömürülmesine dayanır. Her kapitalist toplum çıkarları birbirine zıt iki temel sınıftan, yahut sermayedarlar ile işçilerden oluşur.

Kapitalizm, başlarda, üretici güçleri olağanüstü geliştiren devrimci bir sistem idi.

Bu gelişimin temelinde ücretli emek vardı.

Kapitalizm, iki aşamadan geçti. İlk aşaması ya da devrimci aşaması ekonomide serbest rekabete dayanıyordu ve sosyo-pratik üstyapıda özgürlükçüydü. “Bırakınız yapsınlar/bırakınız geçsinler” sloganı kapitializmin özgürlükçü/serbest rekabetçi dönemini karakterize eder.

Bu dönemde ürünlerin/malların fiyatları serbest piyasada spontane olarak belirleniyordu.

Ancak 20. yüzyılın başlarında kapitalizm evrime uğradı, serbest rekabetin yerini monopolizim/tekelcilik aldı. Bu dönemde de rekabet vardı, ama bu artık serbest değildi, düzenlenmiş rekabetti. Son analizde fiyatları tekeller belirliyordu. Çünkü üretim-dağıtım zinciri onların elindeydi.

Bugün de bu süreci yaşıyoruz…

Bir limonun tarlada 6-10 liraya satılırken markette 100 liraya satılması olayına devletin son yaptığı müdahale, sistemin tüketiciler aleyhine nasıl işlediğini de ortaya çıkarttı.

Üretici-tüketici zincirindeki aracı fonksiyonların aşırı fiyat yükselmelerini tetiklediği bir kez daha somutlaştı. Ancak şunu da altını çizmem gerekiyor:

Buradaki “aşırı” sözcüğü, tek başına belirleyici değildir. Varolan birşeyin aşırısıdır; olmayan bir şeyin aşırısı olmaz.

O varolan şey de enflasyondur. Yani fiyatları sadece arz-talep belirlemez, eğer arz-talep sapması varsa, yani talepler arzın alında ise orada fiyat yükselmesi olur. Bu spontane bir olaydır. Aşırı fiyat yükselmeleri ise aracı fonksiyonları sürecinde ortaya çıkar. Talebi baskılayan stokçuluk, evrak hileleri, vs. enflasyonüstü bir fiyatı ortaya çıkartır.

Ama dikkat ediniz ! Eğer enflasyon ya da toplu fiyat arışları olamasa, bu süreç de ortaya çıkmaz. Aşırı kar hırsını tetikleyen enflasyondur.

Enflasyon ise, kapitalist ekonominin yaratığıdır !

Şu anlama geliyor bu:

Kapitalist sistem varoldukça enflasyonist baskı ortadan kalkmayacaktır. Enflasyonist baskı da, aracılık fonksiyonları süreci de ek fiyat artışlarını beraberinde taşıyacaktır.

**

Cumhuriyetin 1929-1940 döneminde serbest rekabetçi kapitalizmi bir kenara koyup devletçi bir ekonomiyi yönelmesinin temelinde fiyatların kontrolsüz artışı da vardı. Narh sisteminin de işe yaramaması sonucu (ki hiçbir zaman işe yaramaz, çünkü karaborsa doğurur) devletçi ekonomiye yöneldiler.

Şunu söylemek istiyorum: Aşırı fiyat yükselmelerini yöneten son analizde tekelci kapitalizmdir.

Bu süreç çeşitli önlemlerle kontrol altına alınabilir belki. Ama asıl önemli olan enflasyon dizginleyecek çözümler üretmektir.

Metaforik bir yaklaşımla, el yıkamak, elin yeniden kirlenmesini önlemez !