Konvansiyonel gazetecilikte özellikle kapağın/ilk sayfanın düzenlenmesi sadece grafiker bir sorun değildir, onun yanısıra, hatta ondan da önemlisi, ideolojik/siyasal bir bilinç sorunudur.

Bu da haberlerin başlık ve alt-üst spotlarının yanısıra sayfaya dağılımında gözlenir daha çok. Bir manşet tasarımı, bazen kapağa çıkan bir karikatür, bazen ve çoğu zaman bitişik düzenle yerleştirilen iki haber, toplumsal sistemin yanısıra durumun aynası ve eleştirisi olabilir.

Bugünkü (Pazartesi)Sözcü gazetesinde böyle bir bilinç ışıması ve ustalık vardı:

Sekiz sütuna yayılan manşette Başkanlık Sistemi’nin açlık getirdiği vurgulanıyordu. Göbekte ise bir aşiret düğününde geline bir bavul dolusu takı takıldığı şeklinde resimli bir haber vardı. Toplumsal düzenin hem genel ve hem de özel antagonizmasına vurguydu bu.

Ama ben daha çok, yine göbekte yeralan bitişik düzende verilmiş iki haberi beğendim:

Haberin solda yeralanının  başlığı şöyleydi:

“Asgari yaşamak istemiyoruz.”

Üst spotta ise şu sözler okunuyordu:

“Emekliler Ankara’da iktidara haykırdı…”

Haberin lejandı ise şöyleydi:

“ANITPARK’ta Büyük Emekli Mitingine katılan emekliler, ‘Maaşlar ölüm ücreti. Ayrımcılık ve adaletsizlik artık son bulsun. Asgari yaşamak istemiyoruz” dedi.

Ona bitişik verilen 1,5 sütunluk bir haberin başlığı ise söyleydi:

“Koç ve Limak holding tanesi 50 milyon dolara’a 2 iş jeti siparişi verdi.”

Üst spotta şöyle deniliyordu:

“İstanbul’dan Newyork’a direkt uçabiliyor…”

Geçenlerde Türkiye siyah-beyaz tabloya döndü diye yazmıştım. İşte bu ! Açlık ve bavul dolusu takı ! “Ölüm ücreti” ve tanesi 50 milyon dolarlık iş jeti !..

Bu siyah-beyaz tablo sadece Başkanlık Sistemi’nin fırçasından çıkmadı, daha temelde neoliberal sistemin fırçası var !

Türkiye’miz ”gelişmekte olan” yoksul bir ülke !

Toplumun büyük bir çoğunluğu gitgide yoksullaşırken küçük bir azınlık gitgide zenginleşiyor ve kademeli olarak büyüyor, her yıl milyonerlerin listesine yenileri ekleniyor…

Bunun temelinde milli gelirin dağılımındaki vahşi adaletsizlik yatıyor.

Milli gelirin yüzde 100’e yakınını üreten emekçilerin dağılımından yüzde 25 civarında pay alması adaletsizliğin oransal ifadesi.

Peki nasıl çözülecek bu sorun ?

Bu sorunun radikal çözümü toplumsal sistemin değişmesidir.

Ama, günümüz Türkiye’si için bu sözkonusu değil. Hayal bile değil !

Geriye ne kalıyor peki ? İktidarın demokratik yollardan değişmesi mi ?

Böyle bir yaklaşım soruna formalist yaklaşım olur.

Çokları ekonomik sorunların ağırlaşmasının yanısıra yargıdaki güven kaybını, demokratik hak ve özgürlüklerin daralmasını, gelir dağılım adaletsizliğini, vb. Başkanlık Sistemi’ni yüklüyor. Sorun Başkanlık Sisteminde değil gerçekte. Başkanlığın, toplumsal sistemin temel sorunlarını çözmekte yetersiz kalmasında !

Başkanlık Sistemi neoliberalizmin yönetsel seçeneklerinden birisi. Parlamentarizmden otokrasiye oligarşiye vb. uzanan yönetim biçimlerinden birisi. Toplumsal koşullara/dengelere göre bunlardan birisi toplumsal sistemi iktidarda temsil ediyor. Tümünün üzerine bastığı zemin, neoliberalizm.

Başkanlık sisteminin bizde iyi sonuçlar vermemesinin nedeni sistemin kendisiyle izah etmek yanlış. Sistem örneğin ABD’de 1887’den beri sorunsuz yürüyor. Fransa’daki yarı-başkanlık sistemi de öyle…Başka örnekler de var…

Sorun, sistemi yaşama geçiren iradenin bakış açısından yatıyor.

Bir hipotez geliştireceğim:

Başkanlık koltuğunda bugün CHP lideri Özgür Özel otursaydı halkın lehine farklı bir üslup takınmaz mıydı ?

Buradan bakarsak, parlamenter sistemi idealize etmenin çok anlamlı bir yaklaşım olmadığı ortaya çıkar. Şöyle somutlaştıracağım: AKP, parlamenter sistem içindeyken Türkiye daha mı başarılıydı ?

Buna evet dersek bu bizi ehven-i şer mantığına taşır.

Burada önemli olan şu:

Ülkeyi hangi ideolojik/politik zihniyet yönetiyor ve yönetmeli ?

AKP’nin 20 küsur yıldır nasıl yönettiği  ortada ! AKP Başkanlık Sistemi’ne geçtiği için başarısız değil, toplumsal sistemin doğasındaki adaletsizliği düzeltmediği/düzeltmek istemediği için başarısız !

Buradan şöyle bir sonuç çıkıyor:

Parlamentarizmi idealize etmek sihirli değnek değil, halka/emekçilere yakın bir yönetimin işbaşına gelmesi gerekiyor. Bu, Başkanlık Sistemi de olabilir, parlamenter sistem de…

Türkiye’nin temel sorunu eni-konu sosyalize olmuş bir iktidardır bugün için.

2028 seçimi bu ihtiyacı giderir mi acaba ?

Bu sorunun yanıtı hâlâ solda yatıyor…