Maliye ve Hazine Bakanı Şimşek’in uyguladığı ekonomi modelinin başarılı olmasın istediğimi iki kez yazdım.

Hayır. Türkiye’yi kurtaracak bir model olduğu için değil…

Bugün için elde uygulanacak bir başka model olmadığı için ! Bu model de, hiç değilse birkaç yıl için ağır ekonomik sorunları hafifletemezse, dipsiz kuyuya düşeriz ! AKP iktidarda iken bir başka modelin denenmesi şansı da yok zaten. Halkın kemer sıkacak hali de kalmadı zaten…

Aslında Erdoğan’ın nass nodelinin bir anlamı vardı. En kaba tanımıyla bu model ihracatı tetiklemeyi öngörüyordu. Bu yolla dış ticaret açığı ve cari açık azaltılacak, içeriye döviz girecek, döviz kuru düşecek ve enflasyon dizginlenecekti.

Model niçin başarısız oldu peki ?

Üretim ile desteklenemediği için !..

**

Devrimden sonra Çin Halk Cumhuriyeti benzeri bir model denedi. Referansı nass değildi elbette. Ama benzerlik vardı. Kemer sıkıp kaynak yarattı. Eldeki fazlanın tümünü üretime kanalize etti. Verimi yükseltmek için de teknolojiye yatırım yaptı, sadece teknoloji ve çok zorunlu mallar ithal etti. Bu yolla dış icaret açığını zamanla kapattı.

Bu süreçte halk büyük acılar çekti. Ama acıyı sadece halk çekmiyordu. Tüm devlet aygıtı kemer sıkıyordu. Devrimin önderi Mao tek tip giysi  giyiyordu, tüm halk onu izledi. Kılık kıyafet tasarrufu tüm eknomi zihniyetinin simgesi oldu.

Çin sonunda maliyeti düşük, bu nedenle  ucuz ürünlerinin ihracatıyla kefeni yırttı. Zaman içinde ABD’nin üretim ve ticari alandaki başlıca rakibi haline geldi. Şu an dünya devi, üçüncü kutup…

Erdoğan, devlete/bürokrasiye kemer sıktırsa, yandaş yakını zenginleştirmekten vazgeçse, şatafatı bir kenara koysa, tasarrufları üretime kanalize etse, teknolojiye  yatırım yapsa, bu yolla ihracatı arttırıp döviz kurunu düşürse, dış borçlanmayı azaltsa, nass modeli pekala iş yapardı Çin modeli.

Ama o tersini yaptı. Politika faizini düşürmeyi yeterli sandı. Model iflas etti. Neoliberal ekonomistlere teslim oldu.

Şimşek ne yapıyor ?

Klasik bir neoliberal model deniyor. İlk hedefi para bulup açık kapatmak. Faizi arttırıp uluslararası finans çevrelerine (tefecilere diye okuyun) göz kırpıyor, onlarla toplantılar yapıyor, körfez ülkelerine borç seferleri düzenliyor, onlara birşeyler satmaya çalışıyor…

Bu model, bizim gibi borçlu ülkeler için uzun vadede batak bir modeldir, ama diyorum ya, elde tutacak başka yol kalmadı. Bu model de bir-iki yıl içinde halkın biraz olsun belini doğrultmasını sağlayamazsa, başa saracağız !

Tamam, benim yaklaşımım bir tür ehven-i  şer yaklaşımı. İyi ama, daha dün, Mayıs seçimlerinde, hep birlikte omuz verdiğimiz restorasyon (parlamentoculuğa dönme) modeli de ehven-i şer değil miydi ?

Kaldı ki Millet İttifakı seçimi kazansa, Şimşek’ten farklı bir model uygulamayacaktı. Ya IMF’nin kapısını çalacaktı ya da dışarıya biraz daha borçlanacaktı. Yatırımcı gelsin diye de Şimşek gibi politika faizini artıracaktı…

Çok büyük bir handikapı da olacaktı ayrıca: Seçim öncesi halka verdiği sözleri yerine getirmek için kesenin ağzını açacak, aldığı borçların (Kılıçdaroğlu “temiz para” diyordu buna) önemli bir bölümü oraya akacak, bu da uygulamak istediği modeli tıkayacaktı.

Zaman zaman oturduğumuz yerde ekonomi şöyle olmalı böyle olmalı, (benim de yaptığım gibi) karma ekonomi modeli uygulanmalı filan diye yazıyoruz.

Ama, iktidarda kimin oturduğunu, şu an uygulanan modele bile zorunlu olarak izin verdiğini unutuyoruz !..