12 Eylül 1980 arifesi…

Ben o tarihlerde Aydınlık gazetesinde köşeyazarlığı  yapıyorum…Aydınlık, gurbetçilerin yoğun olduğu Avrupa ülkelerinde de günlük olarak satılan ve geniş taraftarı/okuru olan muhalif/sol bir gazeteydi. Çok iyi de bir kadrosu var: Doğu Perinçek, Doğan Yurdakul, Oral Çalışlar, Gülay Göktürk, Nimet Arzık ve şu an aklıma gelmeyen bir çok değerli yazar bizimleydi…Aydınlık, vurduğu yerden ses getiren cesur bir gazeteydi. Siyasal kumpasların, yolsuzlukların vurgunların üzerine giden, derin devletin katakullilerini ifşa eden zımba gibi bir gazete…

Çok yazar vardı gazetede. Ben,Nimet Arzık’la aynı köşeyi paylaşıyordum; bir gün o yazıyordu, bir gün ben.

Bu kadronun, Oral Çalışlar ve Gülay Göktürk gibi isimleri başta olmak üzere önemli bir çoğunluğu döndü daha sonra.

Perşembenin gelişi çarşambadan bellidir özdeyişinde olduğu gibi, 1980 yaz aylarında rejimin nereye doğru savrulduğu belli olmuştu. Derin bir ekonomik, sosyal ve siyasal kriz içindeydi ülke; 1960 ve 1970 öncesi olduğu gibi bir “devrim durumu” vardı; ama, devrimin başını çekecek bir önder yoktu ortada. Güzelim ülkemiz, despotik/faşist bir yönetime davetiye çıkartan kaotik bir süreç içindeydi.

Beklenen oldu. Faşist generaller darbe yaptı, yönetime el koydu. Kimlikteki yaşı büyütülerek  çocukların asıldığı korkunç bir baskıcı sürece girildi…

Darbecilerin hedefinde MHP’nin Her Gün’ü ile biz vardık öncelikle…Her Gün kapatıldı, Aydınlık kapattırıldı…

Hakkımızda açılmış sürüyle soruşturma vardı. Dosyalar Sıkıyönetim Komutanlığına devredilmişti. Sıkıyönetim mahkemeleri eline düşeni ilkten tutukluyor, daha sonra niçin tutuklandığını aylar sonra araştırıyordu !..

Sıkıyönetim mahkemeleri Selimiye Kışlasındaydı. Ben de ifadeye çağrılan yazarlar arasındaydım…İfadeye çağrılmak lâftı ! İfade vermek için gidenler hemen tutuklanıyordu. Aslında bir operasyonla da tutuklanabilirdik. Ancak, darbenin ilk aylarıydı ve darbeciler özellikle Batı’ya karşı faşiszmi çağrıştıran uygulamalardan kaçınmak istiyorlardı. Giderek ipin ucu salındıydı…

Sıkıyönetim savcılarının karşısına çıkmak, tutuklanmakla eşanlamlıydı. Gitmedik. Bu şekilde “kaçak” durumuna düştük…

**

1970’li yıllarda benim de konuğu (!) olduğum İstanbul Sirkeci’deki Sansaryan Hanı’nın en üst katı 1980’li yıllarda da siyasi polisin işkence merkeziydi. Tıpkı 1970’li yıllarda olduğu gibi 1980’i izleyen yılarda da şakır şakır çalıştı bu merkez. Tabutluklarından işkence odalarından nice pırıl pırıl gençler, aydınlar geçti: İşkenceden sakat kalanlar, gözlerini yitirenler, akıl  sağlığını kaybedenler oldu…17 yaşındaki çocuklar nüfüs kimlikleri büyütülerek asıldı bu yıllarda…

Gidip teslim olsaydım, bu kez sağ çıkar mıydım oralardan emin değilim…

**

Geriye dönüp bakıyorum…

Osmanlı tarihi, siyasi cinayetler ve yeniçeri isyanları dahil gizli-açık askeri darbelerle dolu.

Bu, özellikle çöküş döneminde böyle…

Cumhuriyetin Atatürk’lü yıllarında böyle bir gelişme yok. Çünkü altyapısı yok. Ufak tefek gerici isyanların dikiş tutturamamasının nedeni de bu.

Ama, Türkiye, 1946’dan itibaren karşı-devrim sürecine girince durum değişti. Kötü ekonomik tablolar peşinden sosyal ve siyasal krizleri tetikledi, bunlar darbelere yolaçtı.

Siyasi istikrar, ekonomik istikrarın doğal sonucudur. Ekonomi kötü ise, peşinden sosyal ve siyasal krizin iç-içe geçtiği kaotik bir sürece girilir…

Bunu önlemenin yolu, krizleri demokratik yöntemlerle aşmaktır. Sandık, bu aşamada, tam öyle olmasa da, hiç değilse geçici bir alternatif olur.

Hep yazar ve söylerim:

Despotik yönetimlerin, faşist darbelerin panzehiri demokrasidir. Demokrasiyi kokokrasiye çevrilirseniz peşinden ne geleceği hiç belli olmaz !..

12 Eylül faşist darbesini ve onu gerçekleştiren faşist generalleri lânetliyorum! Yaşamları ellerinden alınan, sakat bırakılan, genelde yaşamları karartılan tüm emekçilerin ve aydınların aziz anılarını bir kez daha selâmlıyorum.