Farsçada “Yeni Gün” anlamına gelen Nevruz Şii/Kürt/Alevi bayramı olarak bilinir.

Bu hem doğrudur hem de yanlış:

Yanlıştır, çünkü nevruz, Ortadoğu ve Ön Asya’da yaşayan çeşitli halklar tarafından yüzyıllardır “yeni yılın başlangıcı” ve “bahar bayramı” olarak kutlanıyor. Yani sadece Kürtlere/alevilere özgü bir ritüele değil Nevruz. Çeşitli efsanelerle örülen Nevruz’un Zerdüşt geleneğinden geldiği sanılıyor. Günümüzde bu dine bağlı olan parsiler (Hindistan’da yaşayan bir cemaat) Nevruz’u dini bir etkinlik şeklinde kutluyorlar.

Ari diller (Hint-Avrupa dilleri)  konuşan halkları, Nevruz’u tanrının evreni ve insanı yarattığı gün olarak anıyorlar.

Nevruz’un 22 Mart’ta kutlanmasının nedeni ise, farklı öykülere dayalı: Eski İran takviminde birinci ay kabül edilen Ferverdin miladi takvimde 22 Mart’a tekabül eder. İran’da Nevruz, bir “yenilenme günü” olarak kutlanır. O gün giysiler eşyalar vb. yenileniyor…

Türkler de islamiyeti kabül etmelerinden önce ön Asya’da Nevruz’u çeşitli etkinliklerle kutluyorlardı.

Nevruz’a ayrı bir önem veren Alevi-Bektaşiler. bu günü, Hz. Ali’nin doğumgünü ve Hz. Muhammet’in kızı Hz.Fatma ile evlendiği gün olarak kutluyorlar.

Şiiler ise, Nevruz’u, Hz.Ali’nin halife ilan edildiği gün şeklinde…

Nevruz, sünni Türkler arasında da bir çok geleneğe konu olmuştur. Örneğin Manisa’da her yıl 22 Mart’ta kutlanan Mesir Şenlikleri, Nevruz geleneğidir.

Nevruz, günümüzde Kafkasya ve Balkanlarda da kutlanıyor. Arapların Nayruz diye seslendirdikleri bayram, özellikle Mısır ve Irak’ta şenliklerle kutlanıyor.

Denilebilir ki, Nevruz; Ortadoğu, Ön Asya, Balkanlar ve Kuzey Afrika halklarının çeşitli efsanelerle örülmüş ortak bayramıdır.

Anadolu Kürtlerinin Nevruz bayramı, demirci Kawa’nın zalim hükümdar Dehhak’ı alt etmesini anlatan bir efsaneyle özdeşleştirir. Nevruz’un temelinde yatan çeşitli öyküler içinde Kawa efsanesi, sınıfsal içerikli tek efsanedir.

**

Diyarbakır’da Kürtlerin bu yıl kutladığı “Newroz”da siyasal içerikli konuşmalar yapılması, sloganlar atılması, Kawa-Dehhak efsanesinin güncellemesidir bir bakıma.

**

İstanbul ’daki Newroz Şenlikleri sırasında arbede yaşanması ve 80 kişinin gözaltına alınması hoş olmayan görüntülerdi. Tıpkı, polisin Furkan Vakfı eyleminde bir çok kişinin yaralanmasına yolaçan sert müdahalesi gibi…

**

Gün’ler, bayramlar, dünya halklarının binlerce yıl içinde yarattığı ve çeşitli efsanelerle örülmüş  özel etkinliklerdir. Nevruz da öyledir. Çeşitli halklar bu günü, kendi geleneklerinin kültürel imbiğinden süzerek binlerce yıldır yaşatıyorlar.

Onlara saygılı olmamız, etkinliklerine demokratik bir bilinç ve hoşgörü ile yaklaşmamız gerekiyor.

İstanbul ’daki gözaltılar, Furkan Vakfının eylemindeki polis şiddeti, İçişleri Bakanının bile özelleştiri yapmasına yolaçan bir hoşgörüsüzlük örnekleriydi.

Bırakalım halklar demokratik haklarını kullansın, bayramlarını gönül rahatlığı ile ve özgürce kutlasınlar…