MHP lideri Bahçeli’nin elektrik çıkışı muhalif basında ilk haber/manşet oldu.

Bahçeli, elektrik fiyatının pahalılığından yakındı ve dağıtım şirketlerinin (üstü örtülü olarak) kâr hırsını eleştirdi. Elektrik dağıtımını bir devlet kuruluşu olan TEDAŞ’ın üstlenmesini istedi.

Bir adım daha ileriye gidip, elektirik üreten özel şirketlerin kamulaştırılmasını istese ne şenlik olurdu ama !

MHP’nin Cumhur İttifakı içindeki yeri bir tuhaf. Bir bakıyorsunuz hükümetin kendisi gibi konuşuyor, bir bakıyorsunuz dışardan ayar çekiyor. Bahçeli’nin elektrik çıkışı son örnek ! Bahçeli, elektrik çıkışı ile (en azından bu konuda) halka şunu söylüyor:

“Elektrik fiyatlarının yüksekliği konusunda MHP’nin rolü/sorumluluğu yok. AKP’nin işi o…”

Bahçeli, MHP’yi, kötüsü geldi mi, sen sensin ben ben çizgisinde tutuyor; AKP ile birlikteliğinin aslında çelişkili ya da ilke birliğine dayanmayan bir ilişki olduğunu duyumsatıyor…

AKP de bunu sineye çekiyor. Çünkü birbirlerine mecburlar.

**

Elektrik üretim ve dağıtımının özelleştirilmesi, Kemalistlerin 1930’lu yılları da zirve yapan devletçi ekonomi modelinin DP ile Özal’ın ters turnikesinden geçmesinin AKP’deki izdüşümüdür.

Güzelim ülkemizde her şey gibi elektrik üretimi de öncelikle dışa bağımlı. Çünkü yerel elektrik şirketlerinin yarıdan çoğu, ana girdi olarak doğalgaz ve ithal kömür kullanıyorlar. Doğalgaz ve ithal kömür fiyatlarındaki dikey oynamalar kaçınılmaz olarak elektrik fiyatlarına yansıyor. Bunun nedeni de, dolar kurunun bir türlü tutulamaması/yüksekliği…

Öte yandan elektrik üreten şirketlerin tümü özel. Bunların yüzde 30,5 elektrik üretmek için doğalgaz kullanıyor. İthal kömüre dayalı satralların toplam üretim içindeki payı yüzde 20,3. Yerli kömür kullananların payı yüzde 14,6.

ZONGULDAK’TA DURUM NE ?

Zonguldak, kömür diyarı. Termik santrallar doğal olarak Zonguldak’ta ağırlıkta. Ancak, Zonguldak’taki toplam elektrik üretimi (20.389 GWh) içinde termik santrallar ağırlıkta olmasına karşın, yerli kömür kullanan elektrik santralı azınlıkta !

Örneğin 2.790 gücü ile Türkiye’nin en büyük elektrik santralı olan Eren Enerji Zonguldak Kilimli/Çatalağzı’nda kurulu, ama büyük ölçüde ithal kömür kullanıyor.

Bunun nedeni şu:

Eren Enerji’nin günlük kömür tüketimi 23 bin ton, aylık tüketimi 700 bin ton. Bu rakam TTK’nın yıllık üretimine tekabül ediyor. Şirketin kendi limanı var, ithal kömürleri kendi limanından sahasına taşıyor. Ortalama üretimi 16.314.248.250 kilowatsaat . (kWh) 4.491.808 kişinin değişik alanlardaki elektrik ihtiyacını karşılıyor, konut bazında 5.461.750 konutun.

Bu dev enerji şirketinin Zonguldak’ta kurulu olması bir şans. Ama, TTK yeterli kömür üretemediği için bu şans, ana girdide dışarıya bağımlı. Peki yalnız o mu ? Entegre demir-çeliklerden termik santrallare kadar birçok sektör ithal kömür kullanıyor. Yıllık kömür ithalatımız 30 milyon ton.

İkinci Büyük Şirket olan ÇATES için de aynı şey söylenebilir. O da ithal kömüre bağımlı.

Kömürle elektrik üretiyoruz, ama kullanılan kömür, “kömür diyarı” Zonguldak’ta da yabancı !

TTK’yı ısrarla bitkisel hayatta tutanlar buna ne diyor, bilemiyorum.

Şöyle bağlayacağım:

Elektrik fiyatından iktidarın küçük ortağa Bahçeli bile şikayetçi, ama kimse dönüp de elektrik fiyatı niçin yüksek diye kafa yormuyor. Bir malın/ürünün ve hizmetin maliyetini düşüremezseniz, fiyatını da düşüremezseniz. Elektrikte de böyle bu, balkabağında da !

Asıl sorun AKP’nin yanlış ekonomi politikası.

Bir ülke enerjide dışa bağımlıysa, o ülkenin iki yakasının bir araya gelmesi, ancak, enerji vanalarını ve ana girdilerini elinde tutanların izin verdiği ölçüde olur.