Hazine Bakanı Nebati, AKP’nin Yeni Ekonomi Modeli’nin (YEM), “ortodoks değil, heterodoks” bir model olduğunu söyledi.

Bir arama motoruna girin, Nebati’nin alengirli tanımlamasının ne demeye geldiğini görürsünüz.

“Biz kabül görmüş ekonomi modellerinin dışında, ayrı/farklı bir model geliştirdik, onu deniyoruz” demeye getiriyor.

Nebati’nin, modelini tanımlarken, yukarıdaki kavramlara ek olarak eklektik kavramını da kullanması dikkatimi çekti.

Ekonomi sözlüğünde eklektik/eklektizm yoktur. Eklektik bir felsefe ve ilahiyat kavramı. Çok basitleştirerek söylemek gerekirse, düşünce sistemlerindeki çeşitli öğretileri bir araya getirmek, bütünleştirmek anlamına geliyor. Bir çiçek bahçesindeki çeşitli çiçeklerden bir buket yapmak gibi bir şey…

Bu işte başarılı olanlar da var, olmayanlar da. Farklı düşünce sistemlerinden öğretileri kendi içelerindeki çelişkileri görmezden gelerek bir araya getirmek haliyle kendi içinde uyumlu bir bütün oluşturmaya yetmiyor. Ama bunu başarıyla yapanlar da var felsefe tarihinde…Ünlü Romalı devlet adamı ve bilgin Cicero gibi. Cicero, bir eklektik’ti.

Eklektik derken Nebati ne demek istiyor peki ?

“Uygulamaya çalıştığımız ekonomi modelini, ekonominin farklı düşünce sistemlerinden aldığımız fikirlerle oluşturduk” demek mi istiyorlar ?

Herhalde…

Ekonomiyle hobi olarak ilgilenenler de bilir ki, bu model yeni değil. Uzun yıllardır özellikle Asya ve Lâtin Amerika’nın çeşitli ülkelerinde bile uygulandı/uygulanıyor. Modelin Çin versiyonu, başarılı oldu; aklımda kaldığına göre, Arjantin versiyonu tam tersi…

Model, batık durumdaki ekonomileri kurtarmayı amaçlayan alternatif bir model.

AKP, “Ortodoks” modelle ekonomiyi batırdı, şimdi “heterodoks” modelle kurtaracak !

Heterodoks model, öncelikle emekçilerin ümüdüğü sıkmayı öngören bir model. Ücretler dibe vurdurulup donduruluyor. Milli para faiz oyunları ile değersizleşiriliyor. Düşük faizli kredi pompalamalarıyla ihracatçıların önü açılıyor. Ucuz ürün ihracı ile cari açık kapatılıyor, artıya geçiliyor. İçerde döviz çoğalınca değeri düşüyor. Bu da fiyatların/enflasyonun düşmesine yolaçıyor…Ama hedef cari açığın kapatılması; çünkü enflasyonu yaratan esas o !

Bizde model daha merhaba demeden çuvalladı. Lirayı değersizleştirmek için politika fazini düşürdüler, normalde diğer faizlerin de düşmesi gerekirken tersi oldu, hepsi arttı ! TÜSİAD Başkanı en son bunu sordu, adamı topta tuttular yine…

Döviz de başını alıp gidince bu kez YEM’e aykırı olarak onu “tutmak” için müdahale ettiler. Kısa vadeli iniş çıkışlar sırasında hem Merkez Bankası’nın gerçekte olmayan döviz rezervi eridi, hem de elinde büyük miktarda doları olan abâd oldu…

Sonuçta, daha merhaba demeden hetero gitti, elde  uyumsuz çiçeklerden derlenmiş “eklektik” bir buket kaldı !

Bunun doğal sonucu olarak döviz yeniden tırmanışa geçti, fiyatlar aldı başını gidiyor !

Modelden geriye, emekçilerin ümüğünün sıkılması kaldı…

Ülke, yangın yeri !..

Model filan yok gerçekte, el yordamıyla yürümeye çalışıyorlar, sonucunu hep birlikte görüyor/yaşıyoruz…

**

Peki ne yapmalı  ?

Sokağa mı çıkmalı ?

Hayır ! Halkı uyarma/bilinçlendirme görevini ısrarla sürdürüp seçimi beklemeli..

Kimileri diyor ki, demokraitik hakların kullanılması terörizm değildir.

Değildir elbette, ama terörize olmaya da çok müsaittir !

Son örnek, Kazakistan’dır…