Bugün Afganistan’daki Taliban yönetimi üzerine biraz fikir cimnastiği yapacağım…

Taliban, kendi yönetimine bir isim buldu:

Afganistan İslam Emirliği…

Benim merakım şu:

Taliban, Afganistan’da bir islam devrimi yapacak gelenek, bilinç, deneyim ve kadrolara sahip mi ?

Eğer bir devrimden sözedeceksek, o zaman Taliban’ın Afganistan’ın mevcut devlet aygıtını parçalaması ve yerine yeni bir aygıt inşaa etmesi gerekir.

Taliban bunu yapabilir mi ?

Taliban eğer sadece mevcut devlet aygıtının üzerine oturup toplumsal düzeni şeriat yasaları ile sağlamakla yetinecekse, o zaman mevcut devlet aygıtını ve kadrolarını kullanmak zorunda kalacak; bu durumda yeni rejim, mevcudun üzerindeki yamaya dönüşecek.

Taliban, aşiret geleneklerine sahip sünni bir örgüt. Radikal dinci. Afganistan müfusunun sadece yüzde 40’nı oluşturan Pestu kökenli.

Peki bu, tekrar ediyorum, Afganistan’da bir islam devrimi yapmaları için yeterli olacak mı ?

Ben kuşkuluyum. Hatta mevcut devlet aygıtını sırıtmadan kullanabileceklerine de ihtimal vermiyorum. Çünkü devlet gelenekleri ve kadroları yok. Ayrıca azınlık statüsündeler.

**

Biraz geriye döneceğim:

Cumhuriyet devrimimiz, Osmanlı’nın her alandaki reddiydi. Atatürk ve arkadaşları Osmanlı devlet aygıtını parçaladı ve yerine milli/ulusal bir devlet aygıtı kurdu. Gerçi bu kolay olmadı, ama sonuçta oldu.

Devrimci devlet aygıtı, sistemin oturması ve devamlılığı için ekonomiden kültüre kadar her alanda insiyatif aldı. Toprağıyla, diliyle, kültürüyle, ekonomisiyle yeni bir devlet, milli demokratik bir devlet ve millet yaratıldı.

Kemalistler, Osmanlıdan devraldıkları devlet aygıtını ve kadrolarını aynen korusalardı, devrimci dönüşümleri yapamazlardı.

**

Takrar soracağım:

Taliban Afganistan’da tam ters doğrultuda bunu yapabilir mi ?

Sanmıyorum. Büyük bir olasılıkla, Afganistan’da kök salmalarına yolaçacak bir yeni devlet aygıtı yaratamayacaklar. Çeşitli mezhepleriyle islamın ve ülkenin/halkın bütünlüğünü sağlayamayacaklar.

Tabii, yardım almazlarsa !

Bilmem dikkat ettiniz mi ? Taliban’a ilk sıcak yaklaşan devlet, Çin oldu. Rusya sırada…

Bu bir bakıma çok şaşırtıcı değil. Çünkü Çin, dünya devi olma yolunda ABD ile yarışıyor. Taliban’a da, emperyalist cephede gedik açan bir hareket olarak bakıyor. Onların radikal İslamcı olmaları, Afganistan’da şeriatçı bir düzen kuracak olmaları filan umurlarında değil.

Taliban yeni bir devlet ve düzen inşaası için Çin’den destek alabilir mi ?

Olabilir.

Peki bizimkiler nasıl yaklaşacaklar Taliban düzenine ?

Kılıçdaroğlu ilginç bir şey söyledi. “Afganistan’dan Türkiye’ye güç dalgası İran üzerinden oluyor. Ama iktidar bunu Afganistan’la konuşmak istiyor. Oysa konuşulması gereken devlet İran’dır. Ayrıca, Batı ülkelerinin göç konusunda İran ile değil de, Afganistan ile sınırı olmayan Türkiye ile temas kurmaları tuhaf !..”

Ama sorun sadece göç sorunu değil. Bizimkilerin Taliban rejimi ile kuracakları ilişki daha önemli. Taliban’a tıpkı Çin gibi sıcak bir yaklaşım mı deneyecekler, ayrıca yeni düzenin oturması için yardımcı mı olacaklar, yoksa kenara mı çekilecekler ?

Ben en azından sıcak bir yaklaşım deneyeceklerini düşünüyorum.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Taliban’ın görüşü bize ters değil “ şeklinde bir söz sarfetmişti. Bu sıcak bir yaklaşımın işaretidir.

Bakalım…

Daha önce de yazdım:

Türkiye’nin yabancı topraklarda işi yok. Atatürk’ün  “yurtta barış dünyada barış” sloganı bugün de geçerli.

Uluslar kendi kaderlerini kendileri tayin etmelidir.