Salı günüm karmaşık duygular içinde geçti: Heyecan şaşkınlık, sevinç, hüzün ve öfke iç-içeydi. Duygular, yaşamın hemen hiç bir ânında insanın yakasını bırakmazlar. Duygularımızla daima iç-içe yaşarız.

Ama, onların içimizde sindikleri köşelerden çıkmaları için bir itici güce gereksinmeleri vardır. Bir anıya, düşünceye, olaya, davranışa vb…

Duyguların, birkaçının birden karışık şekilde ortaya çıkmasına çok sık rastlanmaz.

Bundandır salı günü benim için olağandışı bir gün oldu…

**

Yazıya yeni oturmuştum, Zehra elindeki birkaç küçük paketle odama geldi. Ben, çok meraklı birisi değilimdir; paranoyal takıntılarım yoktur. Zehra’nın paketleri açışını ilgisiz gözlerle izlerken birden heyecanlandım. Çünkü açmaya çalıştığı küçük paket bir kitaba benziyordu. Yanılmamışım. Kitabı bana uzattı. Bu, babam Ahme Naim Çıladır’ın 1943 yılında yayınlanmış İkinci Dünya Savaşında Devletler ismindeki incelemesiydi. Şaşırdım, sevindim, hüzünlendim ve öfkelendim…Bir tren katarı gibi geçti bu duygular içimden; hüzün, tümünün önüne geçti sonra.

Kitabın kapağı 78 yıl öncesinden bana bakıyordu…

Kapak tasarımı, devrin ünlü ressamlarından Burhan Sümer’in imzasını taşıyordu. Kitabın önsözünü A.Karaoğuz yazmıştı. Teamüllerin aksine, önsöz, kitabın sonunda yeralıyordu. Doğu basımevi yayınıydı.

Kapakta İkinci Dünya Savaşının liderlerinin renkli fotoğrafları vardı: Çin lideri Çan Kay Şen, Japon imparatoru Hirohito, ABD Başkanı Franklin D. Rosssevelt, İngiltere lideri Churcil, Sovyet lideri J. Stalin ve Alman lideri Hitler ile İtalya lideri Mussolini…Mussolini ile Hitler’in fotoğrafları değil, herhalde onları istiskal etmek için karikatürleri kullanılmıştı…

Zehra, kitabı Sahaflarda bulmuş, sipariş etmiş. Bir hayli para ödemiş. Kitabın özenle korunması çok sevindirdi beni. Sahaflar böyledir: Yüzyılların içinden gelen kitapları gözleri gibi korurlar; kitaplar onlar için tecimsel ürünler değildir; eski eserdir. Sahaflar kadar kitapsever kişi çok azdır…

Kitabın kapağına bakarken, onu birden anımsadım. Babamın maun kitaplığının kendisine ayırdığı rafındaki kitapların içinde görmüştüm onu. En çok da Hitler ve Mussoli’nin karikatürleri ilgimi çekmişti, ama kitabı okumamıştım. Kavak yelleri esiyordu o zamanlar başımızın üstün de çünkü…

Şimdi okuyacağım. Onu, okuyacağım kitapların en üstüne koydum.

Derken, Zehra bir kitap daha uzattı bana. Yeniden heyecanlandım. Kitaplığımda olmayan ilk kitabımdı bu benim. Zonguldak Havzasında Emperyalizm: 1848-1940. Kitap, Aydınlık yayınlarının dördüncü kitabı olarak çıkmıştı 1970’te…

Kitabın kapağına bakarken birden Mihri Belli’nin karizmatik çehresi geldi gözlerimin önüne. Dudağının üstündeki derin yara izi, Yunan iç-savaşından kalmaydı. Belli, o savaşta komünistlerin safında çarpışmıştı.

Kitabın müsveddelerini yayınlanması için Vahap Erdoğdu’ya onun verdiğini anımsıyorum. Aydınlık dergisinin bürosundaydık…

Bu kitap da bende yoktu.

Ahmet Naim’in sahafların hazinesinden çıkan kitabı ile benim ilk kitabımın, kitaplıklarımızın yağmalanması sırasında yok olup gittikleri geldi aklıma birden, öfke doldu içim.

Onların yüzünden babam ile kendi kitaplarımı sahaflarda bulabiliyorum şimdi…

**

Zehra, ben kitaplarla içimsıra söyleşirken üzüntülü bir yüzle bir haber getirdi: Bin yıllık kardeşim-dostum Bayram Gürkan yaşama eyvallah demişti…

Bu yazıyı burada kesip Bayram’ın cenaze törenine gideceğim, devamını oradan geldikten sonra yazacağım…

**

Bayram’ı sonsuza uğurladık. Caminin küçük avlusuna kalabalık sığmadığı için dışardaki boş alanda kılındı cenaze namazı.

Bir-iki eski dostla iki çift lâf ettik. Bin yıllık dostum Ünal Çiftçi ile sarıldık. Çok iyi görünüyordu. Muhammet Arslan, daha birkaç “eski tüfek” oradaydı. Çoğu, CHP’ye, sola uzun yıllar gönül vermiş, ama karşılığında hiçbir şey istememiş emek dostu aydınlar bunlar…Yapışkan öğle sıcağında Bayram için bir araya gelmişlerdi, gönülden..

Son zamanlarda katıldığım eski dostların cenazelerinde çok eski bir türküden iki dize akıp duruyor içime:

Çarşambayı sel aldı/Zaten eskilerden kim kaldı…