Birkaç gün önce Yeni Ufuk’ta bir araştırma haberi yayınlandı. Haber, Ereğli ve Zonguldak’ın liman hareketleriyle ilgiliydi. Ereğli limanı, Erdemir limanı ile birlikte) gerek gemi sayısı, gerek gemilerin gros/ton ve gerekse yükleme/ton bakımından Zonguldak’a göre daha hareketli görünüyordu.

Ben bu yazıda sadece Ereğli üzerinde duracağım.

Yeni Ufuk’un haberine göre, 2020’de Ereğli limanına, 329’u Türk, 496’sı yabancı bayraklı olmak üzere 825 kuruyük gemisi giriş yapmış. Türk bayraklı gemilere 95.769 ton, yabancı bayraklı gemilere 1.161.986 ton yükleme yapılmış.

Türk ve yabancı bayraklı gemilere yüklenen yükün 627.174 tonu iç limanlara götürürken, geriye kalanı  ihraç edilmiş.

Yük çeşitinin ayrıntısına ulaşamadım, ama anlaşılan iç ve dış limanlara ihraç edilen yükün çok büyük bir kısmını Erdemir ürünleri oluşturuyor.

Merak ettim, Erdemir öncesinin liman hareketi nasıldı acaba ?

1965 öncesini bulamadım, ama 1923-1932 arasını buldum.

Ereğli limanına (tabii Erdemir limanının henüz inşaa edilmediği yıllar bunlar) 1923’te 418’i Türk bayraklı olmak üzere 530 yük gemisi giriş yapmış. Aynı yıl giriş yapan motor sayısı 810, yelkenli sayısı da 349. Buna göre limana 1680 tekne girmiş.

1928’de toplam tekne (gemi, motor, yelkenli) sayısı 2035’e gemi sayısı da 590’a çıkmış. 1932’de gemi sayısı 718’e, toplam tekne sayısı da 2268’e ulaşmış.

Peki ne ihraç etmiş bu teknelerle Ereğli ?

Orman, deniz ve tarım ürünleri. 1930’lu yıllarda Ereğli’nin başlıca “ihraç (yurtiçi-yurtdışı) ürünleri şunlar:

Çiğ ve tuzlu balık, balık yağı, keten tohumu, ceviz ve ceviziçi, kabak çekirdeği, erik kurusu, pestil, süpürge, av derisi, kurufasulye, ceviz kütüğü, elma, armut, çilek, vişne, balık ve meyve konserveleri, sebze.

Zonguldak’ın sebze-meyve ihtiyacının yarıdan çoğunu Ereğli’nin ürettiği kayıtlarda var.

Denilebilir ki, Ereğli, Erdemir öncesi, tarım, orman ve deniz ürünleri ihraç ederek ekonominin çarklarını döndürüyordu. Kandilli kömürünün katkısı çok önemli değildi.

Erdemir’den sonra ise, sanayi ürünleri öne çıktı, tarım ürünlerinin ihracı bitti.

Öncelikle bu gerçeği kabul etmek zorundayız. Ereğli, 1965’li yıllardan bu yana bir ağırsanayi kenti.

Deniz taşımacılığının da, kara taşımacılığının da yüzde 90’ı Erdemir eksenli.

Yani…

Ereğli ekonomisini Erdemir ayakta tutuyor. Sosyal düzene de o yön veriyor.

Sorun şurada:

Bu durumda, Ereğli’nin gelişmesi, tarıma dönemeyeceğimize göre, yeni sanayi yatırımlarına bağlı.

İstihdamı büyütmenin, yani işsizliği azaltmanın da yolu buradan geçiyor, gitgide artan yoksulluğun üstesinden gelmenin de yolu buradan geçiyor.

Tabii bu gerçek, yeni gelir kaynaklarının aranmasına engel değil, aranıyor da zaten: Yeni fakültelerin inşaası, yat, eski eser, inanç ve günübirlik turizm arayışları ile küçük ve orta ölçekli yatırımları Ereğli’ye çekme girişimleri gibi…

Sorun şu:

Ereğli, kendi kaynakları ile bu sorunları çözecek güçte değil.

Fakülte binalarının yapımı işi 5-6 yıldır sürüncemede… Küçük ve orta ölçekli yatırımcıları Ereğli’ye çekmek için gerekli lobi faaliyetinden de yoksun kent.

Turizm girişimleri ise uzun yıllardır kağıt üzerinde.

Sözü Ereğli belediyesinin Yeni Sahil Projesi’ne getireceğim…

Proje harika. Projenin eksenini oluşturan marina, en azından denenmeye değer.

Peki kim yaşama geçirecek bu projeyi ?

Belediyenin mali imkanları buna elverişli değil. Bu yüzden yüzler iktidara, özellikle de AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a döndü…

Sorun şurada:

Erdoğan, geçen yerel seçimde elindeki belediyeyi alan CHP’li belediye yönetiminin hazırladığı bu projeye kaynak aktarır mı ?

Projenin içine cami de konulmuş olsa siyaseten pek mantıklı değil bu.

Daha önce de yazdım…

Şöyle olabilir belki:

Proje, bir yandaş müteahhite yap-işlet modeliyle verilir. Müteahhit çeşitli teşvik ve imtiyazlardan da yararlanarak projeyi yaşama geçirir.

Böylece marina ile sosyal tesislerin bilmem kaç yıllık işletme hakkını da eline alır. Ola ki marina için tekne garantisi filan da girer sözleşmeye ! Bu durumda projeyi hazırlayan belediyeye de uzaktan bakıp işgaliye parası filan almak kalır !..

Razı isek, bastıralım…

Ben kendi adıma razı değilim. Çünkü yap-işlet modelleri; şehir hastanelerinden otoyol ve köprülere kadar gözümüzün önünde ! Tümü halkın cebinden alıp yandaşın cebine koyan emme-basma tulumba !

Adam gibi projelerin hayata geçmesi için seçimleri beklemeliyiz. AKP gidici çünkü…