Başlıktaki soru yavaş yavaş irdelenmeye başlandı. Siyaset bilimciler, ekonomistler, sosyologlar salgın sonrası dünyasının ve tek tek ülkelerin eskisi gibi yollarına devam edip etmeyeceğini tartışıyorlar.

Bu konuda, bir gazeteci-yazar olarak benim de söyleyecek birkaç sözüm var. Bu yazı onun için yazıldı:

Feodalizmi yerle bir eden serbest rekabetçi kapitalizm ve onun devrimci ideolojisi liberalizm öleli hayli oluyor. 20.yüzyıl başlarıydı diye bir takvim tarihi koyalım. O gün bu gündür sevimli yerküremize, tekelci kapitalizm/neoliberalizme hükmediyor.

Tekelci kapitalizm veya emperyalizm, küresel bir olay. Şöyle böyle 100 yılı aÅŸkın bir süredir dünya ekonomisini doların ve avronun ilk sahipleri yönetiyor…

Bizim gibi geribırakılmış ülkeler onların uydusu…

Doların ve avronun ilk sahipleri, güzelim ülkemize, özellikle son 20 yıldır sıcak paraya ve inşaata/ranta dayalı bir model dayattı.

Korona salgını, bu modelin beyaz bayrak çekme aÅŸamasında buldu bizi… Modelin iflası, salgın önlemlerinde de sırıtıyor…

Salgın bir gün geçecek elbette. Peki doların ve avronun ilk sahiplerinin bize dayattığı model aynen kalacak mı, hiç değişime uğramayacak mı ?

Ben bu konuda iyimserim.

Hayır, “ Korona sonrası yeni bir dünya düzeni kurulacak “ ÅŸeklindeki tespitleri gerçekçi bulmuyorum. Ama, özellikle bizim gibi geriye itilmiÅŸ ülkelerde küreselleÅŸme/neoliberalizm kavramlarına retçi yaklaşımların yoÄŸunlaÅŸabileceÄŸini düşünüyorum.

Şöyle:

Salgın, neoliberalizmin patronlarının ülkelerinde de, çok dile getirilmese bile milli/milliyetçilik kavramlarının eni-konu öne çıkmasına yolaçtı. ABD baÅŸkanı Trump, epeydir aşırı milliyetçi/faÅŸist bir çizgi izliyor örneÄŸin… Korona sonrası milliyetçiliÄŸin yükselmesiyle NATO ve AB gibi ittifakların sarsılması ÅŸaşırtıcı olmayacak. Sanıyorum, milli kavramı, bizim gibi geriye itilmiÅŸ ülkelerde de öne çıkacak. Milli ekonomi kavramı daha somut hale gelecek. Kendine yeten bir ülke olma bilinci daha somut ifadelerini bulmaya baÅŸlayacak.

Åžu demek oluyor bu:

Sıcak paraya ve inşaata/ranta dayalı ekonomi modeli yavaş yavaş terkedilecek, yerini tasarrufa ve üretime dayalı milli bir model alacak. Bunun kaçınılmaz sonucu olarak devlet ekonomiye daha yapıcı ve ağırlıklı şekilde müdahil olacak. Bu da kamulaştırmalar şeklinde somutlanacak.

Sürecin sonunda, tüketen deÄŸil üreten; küçük bir azınlığın esenliÄŸi için kurgulanmış deÄŸil, büyük çoÄŸunluÄŸun esenliÄŸi için kurgulanmış bir sosyal devlet modeli kendisini dayatacak… Gelecek demiyorum, dayatacak !

AKP’nin bu deÄŸiÅŸim ihtiyacına ayak uydurmasını bekleyemeyiz. Buna, varoluÅŸ nedeni ya da doÄŸası/dünya görüşü müsait deÄŸil. Tutuculuk zayıflayacak, deÄŸiÅŸime ayak uyduran ve önderlik yapan güçlenecek…

Yakın gelecekte, eni-konu ılımlı da olsa sosyal demokrat bir iktidarın iÅŸbaşına gelmesi olasılığının AKP’nin iktidarını sürdürmesi olasılığından çok daha güçlü olacağını düşünüyorum.

Başlangıçta ise, bir milli koalisyonun geçiş aşamasında görev alması bana olabilir gibi geliyor.

Sonra ?

Üreten/adil dağıtan bir modelin oturması zaman alacak.

Ama, yaşamın gerçekleri bunu dayatıyor. Yaşamın gerçekleri bunu dayatıyorsa, yakın gelecekte o modelin önünü açacak bazı siyasi gelişmelerin olabileceğini de düşünebiliriz.

Bu noktada bir başka soru çıkıyor ortaya:

Muhalefet böyle bir değişime hazır mı ?

Bahçeli’nin MHP’si çoktandır muhalefet partisi deÄŸil. AKP’nin gözükapalı destekçisi.

Geriye kalanlara bakıyoruz… En azından baÅŸlarda belirli asgari müştereklerde biraraya gelebileceklerini görüyoruz.

Tabii ki bu yeterli değil. Çünkü farklı sınıfsal ve etnik çıkarlar zaman içinde sorunlar yaratacaktır.

Ama, Türkiye’nin kimyasına uymayan BaÅŸkanlık Sistemi’nin parlamenter sisteme dönüşü gibi bir ilk adımda tümünün biraraya gelme olasılığı fazladır.