Kömürden önce, bugünkü Zonguldak merkezinde yerleşim yoktu. Orası, “Zongalık’tı; sazlık bataklık…

Kömürün Ereğli’de bulunup gitgide Zonguldak’a kayması ile “Zongalık’ta yeni bir emekçi kenti doğdu. Zonguldak’ın temellerinde, maden işçilerinin emeği, canı ve kanı vardır.

Emek, zonguldak’ı sıfırdan yaratmıştır. Zonguldak, emeğin, kent formatında somutlaşmış halidir.

Zonguldak, tam 172 yıldır vahşi bir emek sömürüsüne tanıklık etmiş bir kenttir de. Deneyimlidir.

Emeğin horlandığı, emekçilerin “canlı malzeme” olarak kullanıldığı bir kenttir hülasa…

Çok acı çekmiştir…

Baktım. Bizim siteye de mesajlar düşmeye başladı öğleye doğru:

3 Mart 1992’de Kozlu’da meydana gelen grizu faciasında yaşamlarını yitiren 263 maden emekçisi anılıyor mesajlarda…

Çoğu iki satır, çok çok bir paragraf…

Laf ola beri gel özdeyişini anımsatan şeyler…

Haybeden…

Oysa Kozlu grizu faciası, Zonguldak’taki vahşi sömürünün derinliğini gösteren bir tarihi özettir. Kaza değil, cinayettir!..

Biraz ayrıntıya gireceğim…

Kömür üretimi ve işçi sayısı ile işkazaları arasında bir paralellik vardır. Üretim ile birlikte kazalar da çoğalır, üretim düştükçe kazalar azalır.

Zonguldak’ta, üretimin görece olarak düşük olduğu 1936-1938 arasında, ortalama ölümlü kaza sayısı yıllık 73. Yaralanmalı kaza sayısı ise 2570’ti. Üretimin zirve yaptığı 1941-1948 arasında ortalama yıllık ölüm olayı 82’ye, yaralı sayısı ise 3500’e yükseldi. Üretimin 2 milyon 800 bin tona gerilediği 1990’lı yıllarda yeniden düşüşe geçti.Örneğin 1994 yılında 12 ölümlü kaza olurken, yaralı sayısı 3116 olarak belirlendi.

Şu var ki, kazalar üretim hacmine göre hesaplandığında, yine de korkunç bir  tablo çıkıyor ortaya. İstatistiklere göre, kömür üreten gelişmiş ülkelerde 1 milyon ton (tüvonan) kömüre 0,4 oranında ölümlü kaza düşerken, bu oran Zonguldak havzasında 1978’de 10,5, Kandilli’deki grizu faciasının yaşandığı 1983 yılında 24,1 Kozlu grizu faciasının yaşandığı 1992’de de 55,8 olarak gözüküyor.

1884-1994 arasının ortalaması alındığında ölümlü kaza sayısı gelişmiş ülkelere göre, 20 misli yüksek…

Batı ülkelerine göre kazaların çok yüksek olmasının nedeni, üretimin/emeğin aşırı zorlanmasıdır. Bu tabii Batı ülkelerinde sömürünün/zorlamanın olmadığı anlamına gelmiyor. Kabül edilebilir ölçülere çekildiği anlamına geliyor.

Nerede olursa olsun,  zorlamanın olduğu yerdeki kazalara kaza değil, cinayet demek daha yakışık alır.

Zonguldak’ta vahşi sömürü bugün de sürüyor. Özellikle özel ocaklar ile kaçak ocaklarda. Üretim hacmine göre hesaplandığında işkazaları bugün de gelişmiş ülkelerin 10 katı.

Madende kan, can, acı, gözyaşı çarkı bugün de tıkır tıkır dönüyor özetle.

Kimin umurunda peki?

İhale dümencileri, hırsız müteahhitler, emek düşmanları, politikacı bozuntuları, üçkağıtçı patronlar, yalaka bürokratlar Gazipaşa caddesinde fil kadar cipleriyle cirit atarken,  kömür ocaklarından kan sızıyor, can gidiyor hala.

Gün ola harman ola.