Faşizm, popüler bir sözcüktür; tüm popüler sözcükler gibi faşizm de farklı anlamlar yüklenmeye ve yanlış kullanılmaya elverişlidir.

Faşizm (İtalyanca Fascismo) Latince Fasces’ten türetilmiş bir sözcük. Bu sözcük, eski Roma’da otoriteyi simgeliyordu. Faşizm sözcüğünü ilk kullanan, İtalyan faşizminin babası Mussolini’dir. Sözcük, milliyetçi totaliter rejimin simgesidir.

Bizim sol literatürümüzde en çok benimsenen faşizm tanımı, George Dimitrov’un şu tanımıdır:

“Faşizm, burjuvazini en bağnaz (muhafazakar) kesiminin açık şiddete dayalı diktatörlüğüdür.”

Bu tanımdan kalkarak şunu söylemek olasıdır:

Faşizm, liberal demokrasinin reddidir.

Faşizm, devletin, ırkın veya ulusun mutlak üstünlüğünü öngörür.

Bu öngörüye göre, devlet, halkın birleşik iradesini temsil eder. Temsil görevi, karizmatik bir Önderin kişiliğinde somutlaşır. Bir başka ifadeyle Tek Adam’ın, diktatörün!

Bireylerden istenen; Önder’e koşulsuz itaattir. Biattır.

Faşizmin bireylerden beklediği, disiplin, göreve adanmışlık ve militan ruhtur, yahut savaşçı kişiliktir.

Faşizm, liberal demokrasinin temel ilkeleri olan bireysel özgürlük ve insanlar ile ırkların eşitliği ilkeleri tümüyle reddeder.

Faşizmin bir diğer özelliği de bireylerin iradelerini zayıflattığı gerekçesiyle her türlü ahlaki kaygıya karşı olmasıdır.

Temel vizyonu, iktidarı ele geçirmek ve korumaktır. Bunu için şiddet kullanmak mubahtır.

Felsefi temelleri Niccolo Machiavel gibi, Jean Bodin gibi düşünürlerde yatan faşizm, kapitalizm temeline basar. Ancak, serbest rekabete değil, devlete dayanan bir sistemi öngörür.

Faşizm, devletin ve ırkın üstünlüğüne inanır. Faşistlere göre, bir ırk, ötekilerden üstün’se, onları yönetmeye de hakkı vardır!

Mussolini İtalya’sı ile Hitler Almanya’sının 1936-40’larda tüm dünyada savaş açmasının temel nedeni bu fikre dayanır.

Örneğin Mussoli’nin vizyonu, Roma İmparatorluğunu yeniden yaratmak şeklindeydi.

Bize gelelim:

1960’lı yıllarda, Türk Solunun önderlerin olan Mihri Belli’nin şöyle bir savı vardı:

“Milliyetçiliğin derini, kişiyi sosyalizme götürür…”

Tartışırdık.

Ama şu tartışmasız bir gerçekti öte yandan:

Milletçiliğin derini kişiyi ırkçılığa/faşizme de götürür.

Atatürk milliyetçiliği dediğimiz ulusalcılık, ırkçı bir temele basmaz. O’nun milliyetçiliği, milli sınırlar içindeki milliyetçiliktir. Yayılmacı değildir. Etnik azınlıklara saygılı ve birleştiricidir. Ahlaki ve demokratik değerleri yüceltir. Ulusalcılık, özetle, tam bağımsızlık idealinde en berrak ifadesini bulan milliyetçiliktir.

Osmanlı döneminde doğal olarak ırkçılık yoktu, çünkü Osmanlı millet değildi, milliyetçilik kavramı oluşmamıştı.

Bizde milliyetçilik ve onun derinleşmiş ifadesi olan ırkçılık, cumhuriyet Devriminden sonra güç bulmaya başladı.

Tüm dünyadaki, özellikle Türk soyunun çıkış noktası olan Ortaasya’daki Türk devletlerini tek çatı altında toplamak şeklinde özetlenebilecek Turancılık, ırkçı/faşist milliyetçiliğin en somut biçimiydi. Ergenekon ve Bozkurt Efsaneleri , Turancılığın ya da ırkçı milliyetçiliğin felsefi temelini oluşturan ütopyalardır.

Tarihteki örneklerine bakarak faşizmin genellikle yeteri kadar gelişememiş veya Almanya ve İtalya’da olduğu gibi feodalizmden tam kurtulamamış ülkelerde ve antidemokratik yollardan iktidara geldiğini söyleyebiliriz.

Ama, Hitler örneğinde olduğu gibi, parlamenter sistem içinde ya da seçimle işbaşına gelen faşist rejimler de vardır.

Gelirler, mevcut anayasal düzeni tersine çevirip bir daha gitmezler!..

Özetlemek gerekirse…

Faşizm, liberal demokrasinin tam tersidir, antidemokratiktir. Şu belilrtilerle kendisini ele verir:

Kuvvetler ayrılığı ilkesini red…

Yargı bağımsızlığını red…

İnsanların ve ırkların eşitlik ilkesini red…

Barış kavramını red…

Devleti/ulusu temsil eden bir Önder’e biat…

Faşizm böyle bir şeydir işte…

Beğenen alsın diyeceğim ama, almasın!

Faşizm, insanlık suçudur çünkü!