Çatalağzı termik santralının kapısına mühür vuruldu.500 işçi işsiz kaldı. Santrala kömür veren kömür şirketleri zor günler geçiriyor…

Niçin mühür vuruldu santralın kapısına?

Bacasına filtre takmadığı için! Santral çevreye ölüm saçıyor!..

Peki yeni bir şey mi bu?

Değil, tam 74 yıldır böyle!..

Son yıllarda yükselen çevre bilinci/tepkiler olmasa, sanırım bir 74 yıl daha santralın bacasına filtre takılmazdı!..

Makarayı geriye sarıyorum:

Çatalağzı termik santralı , 1946’da işletmeye açıldı. İlk termik santraldı. Hurda kömürlerle çalışıyordu.

Türkiye, o aralar süren II. Dünya şavaşının dışındaydı, ama savaş ekonomisi koşulları yaşanıyordu. Ekmek karneye bağlanmıştı örneğin.

İsmet Paşa, devrin en önemli enerji kaynağı olan Zonguldak’ın taşkömürüne sarıldı. Civar köylüler ile demiryolu ve nakliye işçilerine, hatta genç mahkumlara, kömür ocaklarında çalışma yükümlülüğü getirdi.

EKİ’nin işçi sayısı 40 bine yaklaştı, Kömür üretimi 3 milyon tonun üzerine çıktı. İlk termik santralımız olan Çatalağzı termik santralı da bu dönemde (1946) kuruldu, faaliyete geçti.

Devletçiliğin koyu dönemiydi, savaş ekonomisi koşulları daha da katılaştırmıştı bunu…

Zonguldak’ın genç nüfusu, el ele vermiş, devletimiz enerjisiz kalmasın diye canını kanını veriyordu.

Öneğin 1941-48 arasındaki yıllık ortalama ölümlü işkazası sayısı 82’ye, yaralı sayısı da 3600’e çıkmıştı.korkunç rakamlardı.

Çatalağzı’nın bacasından da çevreye ölüm yağıyordu. Ama, bunun önüne geçmek için ne para vardı o tarihlerde ne de teknoloji…

Zaten 1940’lı yıllarda Çatalağzı gayrı-meskun bir alandı. Yerleşim alanı değildi.

Santralın işletmeye açılmasından sadece 4 yıl sonra iktidara Demokrat Parti (DP) geldi. Başbakan Menderes Batı’nın rahle-i tedrisinden geçmiş Liberal bir politikacıydı. Devletçiliğe karşıydı…

Henüz özelleştirme furyası başlamamıştı. Çünkü bunun altyapısı yoktu. O da EKİ ile Çatalağzı santralını kendi haline terketti.

Bu süreç Özal’la ve AKP ile devam etti…

AKP, kömürü kiralama yöntemiyle özel şirketlere açarken, Çatalağzı santralını da 2013’te başından attı, özelleştirdi.

Ne Menderes, ne Özal ve ne de Erdoğan, Çatalağzı santralının bacasına filtre takmayı gerekli görmemişlerdi.

Santralı satın alanlar, niçin görsündü! Ana amaç kar’dı, üretim kar’a araçtı. Varsın santralın bacasından civar ahaliye ölüm yağsındı!

Bugünlere böyle gelindi:

AKP, bacalarına filtre takmamakta direnen Patronları daima kolladı, filtre takma sürelerini uzattı, nitekim daha geçen yıl 5 yıllık daha süre verdi onlara!..

Ama bu kez pabuç pahalıydı. Türkiye’nin dört bir yanındaki ahali direndi, Erdoğan da, AKP ve MHP’nin oylarıyla TBMM’nde kabül edilen erteleme yasasını veto etmek zorunda kaldı.

Ötekilerin yanısıra, bacası 74 yıldır toz dışında filtre görmemiş Çatalağzı termik santralının kapısına mührü vurdu.

N’olacak şimdi?

Bizim Patronsever medyaya bakıyorum, kimileri, yıllar yılıdır santralın kimyasal yağmuru yüzünden hastalanan, yaşamlarını yitiren ahalinin değil, Santralın patronlarının yanında kalem kıvırtıyor! Söylemeye pek dilleri varmıyor ama, sökün kapıdaki mührü, filtre peşinden gelir demeye getiriyorlar…

Bu, iki sözcükle, halk düşmanlığıdır!

Çatalağzı’nın patronları niçin filtre takmıyorlar santralın bacasına peki? Üstelik hala devletin kanatları altındayken?

Çatalağzı santralının sahipleri, 2018 yılında devletten 35 milyon lira, 2019’un ilk 9 ayında da 83 milyon lira teşvik aldı.  (Sözcü Başak Kaya’nın haberi, 5 Ocak 2020.)

Ama, santrala filtre takmadılar yine!

Bunu özel bir nedeni de var. Filtre pahalı, ama asıl pahalı olan, filtrenin üretilen toplam elektriğin yüzde 20-25’ni harcaması.Bunun sürekliliği var, ama getirisi yok.

Hikaye bu!

Zehirlenen zehirlensin, ölen ölsün, kalan sağlar bizimdir zihniyeti!..

500 işçinin işsiz kalması elbette üzücü. Umuyorum devlet sahip çıkacaktır onlara,çıkmalıdır da!

Ancak…

Bacasına filtre takılmadan santralın kapısındaki mührü sökmek, halka ihanettir, dahası cinayettir!..

Basın halkın yanında olmak zorundadır! Halkı değil, patronları savunan basın, basın değildir!..