1990’lı yılların ilk çeyreğinde,Erdemir’in özelleşrilmesi olasılığına karşı bir tepki olarak kurulan Kdz.Ereğli Temsilciler Meclisi ile,yakın zaman önce kurulan Kdz.Ereğli Geleğine sahip çıkıyor Platformu arasında parelellik kuranlar var.

Bu doğru.Sadece biçimsel değil,içerik bakımından da doğru!

Temsilciler Meclisi,Erdemir’in özelleştirilmesinin,Erdemir ile Kent arasında 1960’lı yıllardan bu yana kurulan ekonomik sosyal,kültürel,vb.dengenin/uyumun,kent aleyhine değişebileceğini öngörüyordu…

Erdemir sonuçta özelleşti.Öngörüler zaman içinde doğrulandı.

Şimdi ise,önemli ölçüde doğrulanan öngörülerin somut sonuçlarına karşı kitlevi bir tepki yaratılmaya çalışılıyor.

Ama nasıl?

Temsilciler Meclisi,tüm Ereğli’yi kucaklayan bir örgüttü.Platform ise,bunu gerçekleştiremedi.Tüm demokratik kitle örgütlerini bir araya getiremedi.Ne yapmak istediğini de halka anlatamadı.

Temsilciler meclisinin işi kolaydı gerçi.Çünkü özelleştirmeye karşı halk duyarlıydı.Spontane (kendiliğinden gelme)bir tepki vardı.Meclis,bu tepkiyi örgütlü ve bilinçli bir tepkiye dönüştürmekte zorlanmadı.Halkın talebi tekti ve netti:”Erdemir özelleştirilmesin,özellikle yabancıya satılmasın!..”

Şimdi,kitlevi bir tepki yok.Platform,bu yüzden,yukarıdan aşağıya iradeci bir tepki yaratmaya çalışıyor.Halk adına bir misyon üstlenmiş konumda.

Bu iş kolay değildir.Uzun vadeli yaratıcı,bilimsel temelleri olan bir çalışmayı gerektirir.

Platform,işin kolayına kaçtı.Bir kapalı toplantı ve broşürle sorunu kitleselleştireceğini düşündü,ama yanıldı.

Bakın niçin:

Halk kitleleri,doğrudan yaşamlarına dokunan konulara/gelişmelere ilgi duyar.Tepki verecekse,öncelikle yaşamına doğrudan dokunan konularda tepki verir.Bir anlamda,spontane (kendiliğinden gelme)bir tepkidir bu.

Platformun hatası şurada:

Ortada spontane bir tepki yok.Halk eleştiri konularında ya duyarsız ya da bazı konularda bilgisiz.

Olmayan tepkiyi manipüle edemezsiniz! Platforma,elel acele bir araya getirdiği birkaç siyasi parti ve tüccar/esnaf dernekleriyle halkı manipüle etmeye çalıştı.Kullanılan enstrümanlar ise basın ile bir broşürdü.

Bu da yetmedi elbette!

İkincisi,Erdemir’e yönelik eleştirilerin içinde,”aracı”pozisyonundaki küçük bir topluluğun sorunlarının öne çıkartılması yanlıştı.Bunlar,halkın çoğunluğunun yaşamına doğrudan dokunan şeyler değildi çünkü!

Örneğin saç ticareti ve nakliyesi gibi…

Keza,limanın özelleştirilmesi ile yerel acentelerin büyük ölçüde devredışı bırakılması da halkın çoğunluğunu ilgilendiren şeyler değildi.Bunlar,halkın değil,bir avuç aracının hayatına dokunan şeylerdi.

Okurlardan şöyle mesajlar bile aldığımız oldu:

“Erdemir,kendi ürettiği malı kendisi satıyor ve naklediyorsa kime ne!

Halkın çoğunluğunu esas ilgilendiren konu,istihdam ile çevrekirliği idi.

Bunlar bile yeteri kadar ilgi çekmedi.Çünkü,havakirliliği olayı,yarımyüzyıldır zaman zaman pişirilip halkın önüne konulan bir taamdır! Halk bu konuyu,ne yazık,kanıksadı artık! Şöyle düşünenler çoğunlukta eminim:

“Fabrika bu! Bacası varsa dumanı tüter,havayı denizi kirletir.Hele şehirle böylesine iç-içe geçmiş bir sanayi kuruluşun çevreyi kirletmesi değil,kirletmemesi şaşırtıcıdır.Elli yıldır böyle bu! Şimdi mi aklınıza geldi?!..

Şunun altını çizenler de oldu:

Fransızların çimento fabrikası çevreyi kirletmiyor mu!

Bu kaderci yaklaşım bugünün sorunu da değil üstelik,benim ta 1960’lı yıllardan bu yana gazeteci olarak karşılaştığım bir kabüllenme bu! Yarımyüzyıldır sürüp geliyor…

İstihdama gelince…

O sadece Ereğli’de değil,tüm Türkiye’de gündemde.Herkes iş peşinde.Ereğli’de 26 bin civarında çalışan var,ona yakın da işsiz! Erdemir’in çaplı yatırımlar yapmadan işçi alamayacağını işsizler de ezberledi artık.Bu konu,politik bir konu da değil:İşe ihtiyaç varsa,Erdemir,karşı  da çıksanız,işçi alır.Yoksa almaz.Özelciliğin temel kuralı bu!

Burada önemli olan özellikle iktidar partisi milletvekilleri ile yerel örgütlerinin Ereğli’ye yatırımcı çekmek için yerel yönetimle koordineli olarak aktif bir çaba göstermesidir.Ama böyle bir çaba görülmüyor! Tam tersi,Erdemir’in Özel Endüstri Bölgesi Haline getirilmesi çalışmalarının başını çekenler arasında geçen dönemin AKP milletvekili Faruk Çaturoğlu vardı.Niye kimse dönüp de AKP ile Çaturoğlu’nu eleştirmiyor!

HES yapımı da gereken ilgiyi görmedi.

Çünkü bizim ahalimiz,sorun somut bir biçimde önüne gelinceye kadar tepki vermez.Olasılıklar üzerinde kafa yormaz.

Platformun sorunu çok somut bir biçimde,”yarın susuz kalabiliriz”vurgusuyla ortaya koymasına rağmen gerekli ilginin görülmeyişi de bununla ilgiliydi.

Kaldı ki bu iddianın doğru olup olmadığı da netleşmedi.

Belediyenin Erdemir’den 30 bin ton bedelsiz curuf aldığı haberinin patlamasından sonra havakirliliği eleştirileri de büyük bir yara aldı bu arada.

Platformun,doğrudan Erdemir’de yetkili sendika olan Türk Metal sendikasının sorumluluğu altındaki işçi-işveren sorunlarına girmesi bir tür yetki ihlaliydi.Hem sonra Sendika niye yok Platform’da?

Bir Platform üyesinin,Erdemir’e yönelik eleştirilerin Erdemir çalışanları arasında tepkiye yolaçtığı şeklindeki tespiti,üzerinde durulması gereken çok önemli ve hassas bir konu bence:

Erdemir’de 6 bine yakın işçi çalışıyor.Bunlar,aileleriyle birlikte 25-26 bin arasında oynayan bir topluluk.

Bunlar nüfusunun dörtte birini,zinde nüfusun yarıya yakınını oluşturuyor,Ayrıca,burada çalışan işçiler,yarattıkları artı-değer ile Erdemir’in yarattığı ve Ereğli ekonomisinin çarklarını döndüren katmadeğerin tamel unsuru.

Erdemir’e yönelik toplu eleştirileri Erdemir çalışanlarının içselleştirmesi,giderek,bir bölünmeye bile yolaçabilir!

Kaş yapayım derken,göz çıkartılmış olur!

Platform,yayınladığı broşürde,Erdemir’in anayasa mahkemesine başvurarak,Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisini artık ödemediği konusuna hiç yer vermeyerek samimi davranmadı.Oysa,tüm bu gürültü patırtının odağında o var:

Kirlilik parası!

Bu konuyu araştırdım.Erdemir,Ereğli belediyesine yılda ortalama 5 milyon 400 bin lira havagazı ve elektrik tüketim vergisi ödüyordu.Ödeme,2464 sayılı Belediye Gelirleri Yasasına göre yapılıyordu.Ancak,yasada şöyle bir boşluk vardı:Vergi,elektrik ve havagazı üretip bunu ihtiyaç sahiplerine satanlardan alınıyordu.Oysa,Erdemir ürettiği havagazı ile elektriği satmıyor,kendisi kullanıyordu.Bu açıdan yükümlü pozisyonunda değildi.Erdemir’in buna rağmen,sadece şerh düşerek bu vergiyi ödemesi bir iyiniyet göstergesiydi.Peki öyleydi de Erdemir,anayasa mahkemesine bireysel başvuru yolunun açılmasından hemen sonra değil de,yerel seçimlere kısa bir süre kala bu iyiniyet gösterisinden niçin vazgeçmişti? Verginin iptali için anayasa mahkemesine niçin başvurmuştu?

Bunu irdeleyen yok! Mahkemeye başvuruda,geçmişe dönük bireysel çekişmeler ile siyasal kıstaslar mı belirleyici rol oynadı,yoksa başka bir nedeni mi var? Bu sorular da şu an boşlukta!..

Bu

konu son derece önemli bir konu oysa:

Çünkü belediyenin tüm yatırımları bu parayla yapılıyordu.Dünün zengin belediyesi bugün bu yüzden,Posbıyık’ın deyimiyle”,batık”belediyeye dönüştü.Bu yüzden,bütçeyi dengelemek için şuna buna zam yapılıyor…

Platform,konuyu dağıtacağına,bu konu üzerinde,-eğer mümkünsü-bir uzlaşma yolu aramalıydı öncelikle.Mertçe!

“Sıkıştıralım da belki kendi birşeyler verir”mantığı ile değil!

Şuraya geliyorum:

Eylem meylem gibi beyhude yollara başvurulmadan bu konu (ve ötekiler) diyalog yoluyla bir çözüm platformuna taşınabilir belki.O konuda ısrarcı olmak gerekiyor.

Özetle gerçekçi,samimi ve mert olmak gerekiyor.

Tam  olarak ne istiyorsak bunu muhataplarımıza ve halka anlatmamız gerekiyor…

Erdemir, ta 1960’lı yılların başlarından bu yana Ereğli’nin toplumsal yapısını çağdaşlaştıran temel kuruluş.Yerel ekonominin çarkları hala onun ürettiği katmadeğerle dönüyor.Bu gerçek ortada iken,Erdemir’i bir “hasım”olarak görmek ve sunmak,en azından böyle bir algıya yolaçmak,kendi ayağına kurşun sıkmakla aynı anlama gelir!..