Köy Enstitüleri, üretimle eğitimi iç-içe sokan, köy çocuklarını yine köy çocuklarına eğittiren özgün, sıradışı bir eğitim projesiydi. Proje, özgünlüğünü ve toplumsal içeriğini, aydınlanma devriminden ya da cumhuriyet devriminden alıyordu. Denilebilir ki, Köy Enstitüleri, Aydınlanma Devriminin eğitim alanındaki özgün bir izdüşümüydü. Ne yazık ki sadece 14 yıl sürebildi. Ama, bu dolu dolu geçen 14 yılın yarattığı Köy Enstitüleri kültürü, özellikle sanat alanında, Fakir Baykurt gibi, Mahmut Makal gibi çok sayıda toplumcu sanatçı ve aydın yetiştirdi. Kim kapattıydı Köy Enstitülerini? 1950’de iktidara gelen Amerikancı Menderes hükümeti!.. Niye? Çünkü Köy Enstitüleri “komünist yuvası “ haline gelmişti!.. Aydınlanmacı eğitim-kültür yuvasına yönelik temel karalama buydu… Anti-komünizm rüzgarı, tabii ABD’den esiyordu. 2. Savaş sonrası “Mihver Devletler”; faşist Almanya, İtalya ve Japonya yıkılmıştı. Ama, bu kez bir başka “tehlike” kendisini göstermişti: Sovyet tehlikesi! Komünizm tehlikesi!.. Faşizmin yıkılmasında aktif rol oynayan Sovyet orduları, İtalya ve Almanya’da üstlenmiş durumdaydı. Sam Amca telaşlıydı. “Hür Dünya”, faşizmden sonra “Komünizm tehdidi” altındaydı bu kez de!.. Birleşmiş Milletler ile onun askeri vurucu gücü olan NATO, bu dönemde kuruluyordu. Amaç, Sovyet yayılmasına karşı Avrupa’yı korumaktı!.. Bu arada savaş dışı kalan İnönü hükümeti, “Hür Dünya” nın da baskısıyla çok partili rejime geçirilecek ve dışardan ve içerden üfürülen anti-komünizm rüzgârları, savaş döneminde anası ağlayan köylü kitlelerinin yoğun desteğiyle, Ege’li bir toprak ağası olan Menderes’i iktidara taşıyacaktı. Toprak ağaları ve yeni yeni yeşeren burjuvazi ile tarikatlara sırtını yaslayan Menderes hükümetinin ilk işlerinden birisi de, “komünizm yuvası” haline gelen Köy Enstitülerini kapatmak olacaktı… Bu süreç, sol literatürde, “Küçük Amerika süreci” olarak da anılır. 17 Nisan Köy Enstitülerinin 71. kuruluş yılıydı. Kutlu Doğum Haftası’nı Cüppeli Ahmet Hoca ağzıyla kutlayan CHP İl Başkanı ile Merkez İlçe Başkanından Köy Enstitüleri için tık yoktu. Köy Enstitülerinin 71. yılını anmaktan korkan, Ergenekon deyince arazi olan, Kozlu Olaylarının yıldönümünde dut yemiş bülbüle dönen bu örgütlerle mi 12 Haziran’da başarı sağlayacaktır CHP? Emeğe.. Aydınlanma Devrimine..Onun eğitim kurumlarına sahip çıkmayan yöneticilerle CHP’nin Zonguldak’ta işi gitgide zorlaşacak gibi!.. Bence CHP’li adaylar başlarının çaresine bakmalıdır!.. Köy Enstitülerinin 71. yılını kutlarken; Enstitülerinin mimarı Hasan Ali Yücel ile Baba Tonguç’un devrimci anılarını saygı, sevgi ve özlemle selamlıyorum…