Bu köşeyi sürekli izleyenler, benim aydın kavramına devrimci bir içerik yüklediğimi anımsayacaklardır.

    Benim bu yaklaşımım, aydın kavramının varoluş dönemine bir atıftır; ilk aydınların ortaya çıktığı dönemdeki işlevlerine bir göndermedir.

    Yoksa, devrimci olmayan bir aydın tipi de vardır:

    Tutucu, karşıdevrimci sınıfların yanında saf tutan aydınları kastediyorum!..

    Biliyoruz ki, ilk aydınlar, eşitlikçi ( komünal ) toplum biçiminin çözülmeye başladığı yahut ilkel komünal toplumdan köleci topluma geçiş sürecinde ortaya çıktılar. Genelleme yapmak gerekirse, ilk aydınlar din adamlarıydı.

    İlk aydınlar, egemen gücün el koyduğu artı-ürün’den pay alarak yaşamlarını sürdürüyorlardı. Bunun karşılığı olarak da, egemen sınıfın düşünce sistemini formüle ediyorlar, bu temelde teoriler, siyasal-stratejik tezler üretiyorlardı.

    Toplumsal gelişme, giderek sistemin ve onunla birlikte aydının antitezini yarattı.  Köleci sistem ile onun fikriyatını yapan aydınlar gericileşirken, yeni gelişen feodal sistemin aydınları ilerici bir kimlikle ortaya çıktılar.

    Bu karmaşık süreç, bu kez feodal toplumdan kapitalist topluma geçişte de yaşandı.

    İlk burjuva-demokratik devriminin gerçekleştiği 18.yüzyılda,, örneğin  Montesquien monarşiyi-feodalizmi savunurken, J.J Rousseau da halk egemenliğini ya da Cumhuriyet yönetimini savunuyordu.  Bu, geçiş dönemi yaşayan toplumlarda görülen aydın çelişkisinin çok bilinen örneklerinden birisidir. Hemen ekleyelim ki, Montesquien bir soylu idi.    Aydın bir toplumsal zümre değildir. Aydın, mensubu olduğu sınıfın entelektüel kremasıdır!..Her sosyal sınıfın aydını vardır ve bunlar ileriye doğru olduğu gibi, geriye doğru da hareketlenebilirler.

    Geriye doğru saf değiştirenlere siyasal edebiyatta “dönek” denilir.

    Yani aydın kavramı, soyut değil, somut (nesnel) bir kavramdır.

    Aydın kavramını belirleyen, kafa emekçililiğidir. Şu ayrımla ki, ideolojik-siyasal üretim, tutucu sınıflar için de sözkonusu olabilir, ilerici-devrimci sınıflar için de!..

    Bir cümleyle özetlemek gerekirse:  aydın, sınıf mücadelesine beyinsel üretimiyle katılan kişidir.

    Tarihsel gelişime ayak uydurmuş aydın tipi ya da sosyalist aydın tipi, günümüzde aydın kavramına en cuk oturan aydın tipidir.

    Günümüzdeki kimi aydınların saf değiştirmesi yahut dönmesi, aydınların bir toplumsal zümre değil, bir sosyal kesim ya da katman oluşuyla ilgilidir.

    Aydını “kaypak” kılan da budur:

    Kendilerine özgü bir ideolojilerinin olmayışı!..

    Aydınların genelde bir ara-sınıf olan küçükburjuva kökenli olmaları, ileriye ya da geriye doğru hareketlenme yeteneklerini besleyen en önemli sosyal etmendir.

                                   

12 Mart ve 12 Eylül darbelerini göğüslemiş bazı aydınların, bugün AKP iktidarını desteklemeleri bu açıdan şaşırtıcı değildir! Kimilerini yakından tanıdığım, hatta aynı gazetede sütûn arkadaşlığı yaptığım bu aydınlar, elbette, aydın kimliklerini bugün de koruyorlar. Şu ayrımla ki, “dönek” sıfatını da isimlerinin yanında taşıyarak!..

    Benim böylelerine “aydın” demeye (gerçekte öyle de olsalar) içim el vermiyor!..

    Proletarya aydınlığından İslamcı burjuva aydınlığına geçiş, yahut dönüş, tarihi akışa terstir çünkü!..

    Oysa ilk aydın, tarihi ilerleten bir ideolojik-siyasal kimliğe sahipti!..