ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın son yaptığı açıklamalar değişik yankılara yolaçtı.

Konuya girmeden önce Barrack’ın önemli bir özelliğinin altını çizmek istiyorum:

Barrack, Trump’ın ruh ikizi gibi ! Trump gibi çok ve savruk konuşuyor, iki sözü arasında çelişkiler oluyor, yalancı mı bu konuda net bir şey söylemek olası değil, ama tıpkı Trump gibi düşüncelerini siyaset dilinin bilinen çelebildiğine başvurmadan açıkça ve herkesin anlayabileceği bir dille söylüyor. Bu bence Trump’ın da , Barrack’ın da en önemli özellikleri !

En son ne dedi Barrack ?

Ortadoğu’da demokratizm olmaz dedi. Ortadoğu coğrafyası içinde kalan ülkelerin yönetsel özelliklerini de “müşfik monarşizm”, “monarşik cumhuriyet” şeklinde tanımladı.

Barrack, bu yönetsel formların üzerini bastığı zemini güç sözcüğü ile açıkladı. Barrack’a göre Ortadoğu halklarının anladığı dili, demokratik dil değildi, güç. Bu yüzden bu coğrafyada demokratizme yer yok !…

CHP lideri Özel, Tom Barrack’a sert tepki gösterdi. Onu, “istenmeyen kişi” ilân etti.

Bence Özel Barrack’ın açıklamalarına daha geniş bir pencereden bakabilirdi. Eğer tepki gösterecekse Barrack’a değil, onu da biçimleyen emperyal zihniyete ya da ABD’nin Ortadoğu’ya bakış acısına göndermede bulunabilirdi.

Tom Barrack sadece Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi değil, aynı zamanda bölgesel gözlemcisi de.

Barrack’ın sözleri somut durumun somut tahlili bir bakıma. Barrack eğer eleştirilecekse, Ortadoğu coğrafyasının gerici yönetsel yapısını gözlemlediği için değil, idealize ettiği için eleştirilmelidir bence.

Çünkü geri yapılan idealize etmek, tarihsel ve toplumsal gelişim-değişim yasalarının reddi anlamına da geliyor.

Ortadoğu coğrafyasında demokrasi yok demek yanlış değil, demokrasi olamaz demek yanlış !

Burada gözlem ile istek iç-içe geçiyor.

Türkiye’nin 100 yıllık milli-demokrasi denemesini yok sayıp, rejimin Başkanlık Sistemi ile otoriter bir forma kavuşmasını idealize etmek, gözlem ile istemi iç-içe sokmak anlamına geliyor. Kaldı ki Barrack, “monarşik cumhuriyet” vurgulamasıyla başka şeyler de imâ ediyor.

Barrack iyi bir gözlemci, ama iyi bir toplumsal analist değil; tüm emperyal siyasetçiler gibi mevcut toplumsal sistemin mutlaklığına inanıyor.

Ortadoğu’da gücü, otoriter rejimleri savunması ayrıca bunları idealize etmesi klasik ABD’nin Ortadoğu politikasının da özürü oluşturur.

Bu bakış açısı doğru değil. Çünkü toplumsal diyalektik ile çelışıyor, gelişim ve değişimi reddediyor. Ayrıca demokrasi kavramını klasik parlamentarizm ile eşanlamlı kullanmak gibi bir hata da yapıyor.

Demokrasi, feodalizmin tüm alanlarda tasfiyesi ve yönetimin halkın eline geçmesi demektir. Kuvvetler ayrılığı ilkesine dayanan parlamentoculuk, demokrasinin bir formudur. Kuvvetleri iç-içe sokan Başkanlık sistemi demokrasinin diğer formudur. Başkanlık sistemini antidemokratik saymak yanlıştır. Nitekim bir çok demokratik ülkede bu sistem var, hatta İngiltere, İspanya, Norveç vb. ülkelerde monarşi de var.

Barrack otoriter demokrasilere örnek olarak tüm Başkanlık Sistemini göstermiyor. Ortadoğu’nun demokratizmi reddeden yapısına atıfta bulunarak antidemokratik otoriter yönetimleri hem övüyor ve hem de idealize ediyor. Tüm Ortadoğu’ya, rejim ayrımı yapmaksızın ABD’nin  arka bahçesi olarak bakıyor sonuçta ! Bu bakış açısı onun kişisel bakış açısı değil, ABD’nin bakış açısıdır !..

Bu yüzden Barrakck’a kızmayalım; böylesine açık konuştuğu için teşekkürü bile hak ediyor bence !