Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun (TTK) üretim etkinlikleri durduruldu.

TTK, bilindiği gibi, Zonguldak’taki bir devlet işletmesidir. Karadon, Kozlu ve Kilimli olmak üzere üç müesseseden oluşur. Buralarda binlerce işçi çalışır. Türkiye’nin ilk ve tek taşkömürü işletmesidir.

TTK’da üretimin durdurulmasının nedeni, yapılan açıklamalara göre, teknik. Çalışma Bakanlığı müfettişleri üç müessesede yaptıkları incelemeler sonucu yaşamsal önemde eksiklikler buluyorlar. Bu yüzden üretim faaliyeti durduruluyor.

Medya, olayı, TTK’nın kapatıldığı şeklinde duyurdu. Bu doğru mu, emin değilim. Üretimin durdurulması başka şeydir, kurumun kapısına kilit asmak başka şeydir. Bekleyip göreceğiz.

Hemen eklemeliyim: Taşkömürü işletmeciliğinin kamulaştırıldığı 1936-1940 sonrası sağcı iktidarlarların gözü hep EKİ’nin (Ereğli Kömürleri İşletmesi, daha sonra TTK) üzerinde oldu. Sadece TTK da değil, cumhuriyeti kuranların özellikle 1930-1950 döneminde açtıkları tüm endüstiriyel tesislerin elden çıkartılması, satılması veya kapatılması Cumhuriyet karşıtı iktidarların başlıca işi oldu.

Bu süreçte TTK hep başköşedeydi. TTK’yı sürekli satmak, olmazsa kapatmak istediler. Başlıca argümanları TTK’nın zarar etmesiydi.

Denilebilir ki özellikle son yarım yüzyılda TTK kapatılsın mı tartışmaları hiç bitmedi.

Özelci iktidarlar TTK dahil kamu işletmelerine hep üvey evlat muamelesi yaptılar. Mesela TTK’da hazırlık yatırımları ile zorunlu yatırımları bilerek ihmal ettiler. İşçi sayısını azalttılar. Üretimin düşmesi için ellerinden gelen her şeyi yaptılar.

Bunun kaçınılmaz sonucu olarak kömür üretimi azaldı. 1940’lı yıllarda yaklaşık olarak 5 milyon ton tüvonan (ham kömür)üreten TTK bugün 700-800 bin ton satılabilir kömür üretebiliyor.

Taşkömürü artık enerji üretiminin belkemiği değil, onun yerini petrol türevleri aldı… Ama, bugün de taşkömürü olmadan entegre tesislerde sıvı çelik üretilemiyor.

Bir milyon ton sıvı çelik üretmek için teorik olarak bir milyon ton taşkömürüne ihtiyaç vardır.

TTK kömürü çoktandır Ereğli, Karabük ve İskenderun’daki çubuk ve yassı demir-çelik fabrikalarının ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Demir-Çeliklerin yüksek fırınları artık ithal taşkömür yakıyor… O kadar ki özellikle Kilimli’deki termik santrallar bile ithal kömür kullanıyorlar.

Bununla birlikte Zonguldak taşkömürü madeni görünür 2 milyar tonluk rezervi ile hâlâ çok önemli bir milli kaynak. Hâlâ yeni yatırımlarla yurt ihtiyacının önemli bir kısmı karşılayabilecek çok önemli bir potansiyel güç.

Yarın şu veya bu nedenle taşkömürü ithal edilemeyecek koşullar olursa, demir-çeliklerin kömür ihtiyacını kim karşılayacak ?

Buradan bakıldığında TTK’nın hâlâ çok önemli bir kuruluş olduğu görülüyor.

TTK’da üretimin durması, eğer teknik yatırımların eksikliği ise, bu koşulları yaratan da iktidar olmuyor mu ?

TTK’yı kapatmak geleceği, olası zor dönemleri görememek, milli bir kaynağı yoketmek olur. Bunu yapamazsınız !

Doğru tutum, eksikliklerni ivedi olarak giderip TTK’yı yeniden üretken kılmaktır.