Ereğli basınının yetiştirdiği bir-kaç kalem değerinden birisi olan Sabriye Aşır, bizim Sina aracılığı ile bir not gönderdi bana. Notta, özetle, Ereğli'li avukatlardan Yılmaz Efe'nin Kent Konseyi'ne yönelik bir önerisinden sözediliyordu. Efe, Prof. Kıray'ın ilk baskısı 1964'te DPT tarafından yapılan ve Ereğli'yi konu alan Ağırsanayiden Önce Bir Sahil Kasabası adındaki ünlü saha çalışmasının yeniden basımı ile devamının yapılmasını öneriyordu.
Prof. Kıray, seçkin bir toplumbilimciydi. O'nun Ereğli çalışması, Türkiye'de yapılan saha (alan) çalışmalarının belki de en önemlisidir. Hocayı 2007'de yitirdik.
Kıray'ı şahsen tanıma onuruna erişmiş birisiyim. Hoca son derece mütevazi, uygar bir insandı. Karşısındakine bir şey öğretirken bile, (ola ki komplekse kapılır düşüncesiyle olsa gerek) sözcükleri özenle seçerdi...
Kıray'la 1980'li yıllarda Ereğli'ye her gelişinde bir araya gelir, bazen yemek yerdik. Eşim Zehra Çıladır'la da samimiydi. Bir de sevgili Bedri (Erel) abimizle.
Hoca, 1980'li yılların başlarında, anılan çalışmasının devamını yapmak istiyordu. Bunun için sık sık Ereğli'ye geliyor beraberindeki ODTÜ'lü öğrencilere test/anketleri yaptırıyordu. Herhalde kendisine ulaşan ilk verilerden memnun kalmamıştı ki devam ettirmedi çalışmasını.
Bu konuda bir makale yazmıştır belki, ama bende yok, bilmiyorum.
Zonguldak öteden beri tarih araştırmacıları ile toplumbilimcilerin ilgisini çeken bir yöre olmuştur. Bunun nedeni şu :
Toplumbilimciler, toplumsal yaşamın evrimiyle ilgilenirler. Değişimi anlamak ve açıklamak toplumbilimcilerin başlıca amacıdır.
Bu, ülkeler bazında da böyledir, bölgeler ve yöreler bazında da.
Malum toplumlar ikiye ayrılır :
1 ) Sanayileşmiş/gelişmiş toplumlar.
2 ) Sanayileşme/gelişme sürecindeki toplumlar.
Zonguldak, kömür ile; Karabük ve Ereğli'de demir-çelikle değişim sürecine girdi. Başlangıcı yeni olduğu için, Ereğli'deki değişim süreci toplumbilimciler için adeta bir laboratuar oldu. Çünkü süreci bizzat yaşadılar. Örneğin Prof. Mübeccel Kıray...
Zonguldak'ı konu alan başka çalışmalar da var. Örneğin Doç. Dr. Ülgen Oskay'ın Geçiş Dönemi Tipi Olarak Zonguldak Kömür Havzası/Maden İşçisi ismindeki çok önemli çalışmasını burada anmak istiyorum. ( Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1983).
Saha çalışmalarında tarıma dayalı geleneksel ( yarı-feodal/prekapitalist) toplumdan sanayi toplumuna geçiş süreci incelenir. Buna sosyoloji dilinde "geçiş dönemi toplumu" deniliyor.
Geçiş dönemi toplumlarında iki yapı, geleneksel yapı ile gelişmiş/sanayileşmiş yapı, tüm öğeleriyle iç-içe bulunur.
Örneğin Ereğli artık geleneksel bir toplum değil. Ama, geleneksel yapının öğelerini içinde taşıyan bir toplum da. Bu ikili yapı, kaçınılmaz olarak yaşamın her alanında kendisini gösteriyor.
Ereğli'de bugün, toplumbilimcilerinin "dezorganize" dedikleri bozuk düzenli bir yapı mevcut. Bu, insanların yaşam biçimlerinden yemek, kılık kıyafet kültürüne kadar her alanda kendisini gösteriyor. Sözgelimi türban ve çarşafla mini-şort birlikte görülebiliyor..Bu, yerel yaşam tarzına sanayi kültürünün damgasını bastığı anlamına da geliyor... Ama, siyasette tam tersi bir durum var !.. Uzattık...
Efe'nin önerisine gelelim...
Kıray'ın kitabı, telif sorunu çözülebilirse, yeniden basılabilir.
Ama, halka çok şey vermez. O çalışma, toplumbilimcilerin kaynak kitabı, başyapıtıdır.
Çalışmanın devamının yapılmasına gelince...
Bunu ancak Kıray çapında bir toplumbilimci yapabilir. O da yapmadığına ve bundan sonra da yapamayacağına göre yapıtı rahat bırakmakta yarar vardır.
Benim bir başka önerim var :
Çok eski bir geçmişi olan Ereğli'nin ayrıntılı bir tarihi yazılmadı şimdiye kadar. Tahsin Aygün'ün, benim bu konuda yaptığımız çalışmalara çok fazla katkıda bulunan da olmadı.Bence bu eksiklik giderilmelidir.
Ereğli'nin böyle bir tarih çalışmasına ihtiyacı var.
Bence belediye ve kent konseyi bu konu üzerinde durmalıdır.
Unutmayalım ki bugün elimizde, gelene gidene olsun verecek derli-toplu bir Ereğli tarihi yok. Bugüne kadar yapılanların da mevcutları çoktan tükendi.
ETİKETLER : Yazdır
Yorumlar
Yorumlar, editörlerimiz tarafından onaylandıktan sonra yayınlanır. Kanunlara aykırı, konuyla ilgisi olmayan, küfür içeren yorumlar onaylanmamaktadır.
Henüz bir yorum yapılmamış
Diğer Yazıları
Köşe Yazarlarımız
Çok Okunan Köşe Yazıları
