Bizde Nevruz Kürt Bayramı olarak bilinir. Bu yaklaşım kısmen doğrudur. Aslında Nevruz, Kürtleri ve Türkleri de kucaklayan tüm Ortadoğu ve Önasya halklarının ortak bayramıdır.

Binlerce yıldır çeşitli mitoslarla örülerek değişik ritüellerle kutlanan Nevruz’un Zerdüşt dini kökenli olduğuna ilişkin bir bilgi vardır.

Günümüzde Zerdüştler Nevruz’u yaşan  (yaşam değil) bayramı olarak, meleklere, koruyucu ruhlara, ölülere dualar edilen ayinlerle kutlarlar.

Ari dilleri konuşan halklar ise Nevruz’u Tanrının evreni ve insanı yarattığı gün olarak kutlarlar.

Nevruz sözcüğü çoklarının sandığının aksine Arapça değil Farsçadır ve “Yeni Gün” anlamına gelir. Eski İran takviminin ilk günü olan Ferverdi’nin miladi takvimdeki karşılığı 22 Mart’tır. Yani Nevruz, ismi ve kabul gören takvim tarihiyle İran’ın ağırlığını taşır daha çok.

İran’da nevruz iki aşamalı kutlanır. 22 Mart’taki kutlamalar Nevruz-ı amme, 28 Mart’taki kutlamalara Nevruz-ı Hasse denilir.

İran geleneklerine göre bu iki günde ülkeyi yönetenler halkın dileklerini dinleyip yerine getirmekle yükümlüdür.

Burada bir parantez açacağım:

(Günümüzde İran’ı yönetenler 28 Mart’ta bu geleneği sürdürecekler mi acaba ? Savaş öncesi olduğu gibi isteklerini dile getirmek için sokağa çıkan onbinlere kurşun yağdırmadan ! Nevruz zagonunca yani ?Göreceğiz !.)

Türkler ise, İslamiyet’i kabul etmelerinden önce de baharın ilk günlerinde kutlamalar yapıyorlardı. Nevruz, İslamiyet’ten sonra yaygınlık kazandı bizde, özellikle de Alevi-Bektaşiler arasında:

Türkiye Alevi-Bektaşileri Nevruz’u Hz. Ali’nin doğum günü ve Hz. Fatma ile evlendiği gün olarak kutlarlar.

Şiiler ise Hz. Ali’nin halife ilan edildiği gün olarak…

Sünni Türkler Nevruz’u Baharın müjdecisi olarak anar ve kutlarlar. Manisa’daki mesir şenliklerinin Nevruz geleneğine bağlı olduğu belirtilir.

Doğu ve Güneydoğu’daki alevi Kürtlerin politize olanları, Nevruz’u bir mücadele günü olarak benimserler. Demirci Kawa’nın zalim  hükümdar Derhak’ı alt ettiği şeklindeki mitos, nevruz geleneğine toplumsal  bir anlam katar. DEM’in/PKK’nın başını çektiği kutlamalardaki şovenizme dayalı ayrılıkçılığın seslendirilmesi geleneksel bakışa ters düşer.

Şöyle bağlayacağım:

Nevruz, farklı halkların farklı anlamlar yüklediği ve farklı ritüellerle kutladığı bir gündür ama, aynı zamanda tüm Önasya ve Ortadoğu halklarını ortak bayramıdır yine de. Bu niteliğiyle halkları kaynaştıran, birleştiren, geleneklerin sürdürüldüğü toplumsal bir günüdür.

Tüm Önasya ve Ortadoğu halkarının ortak bayramlarını kutluyorum. Doğanın yeniden canlanmasının toplumlara da örnek olması dileğiyle…