Ä°lkten,  Sözcü gazetesinin cumartesi günkü sayısında yayınlanan Veli Toprak imzalı ÅŸu haberi okuyalım:

LDP Ä°stanbul Ä°l BaÅŸkanı Hasan Kulaksız, bilgi edinme yasası çerçevesinde Diyanet’e baÅŸvuru yaparak “Son dönemde kamuoyunda “laiklik dinsizlik midir?’ Ben laikim diyen kimsenin dini konumu nedir ?’ gibi tartışmalar yaÅŸandığını belirtti ve “Laiklik kavramına iliÅŸkin resmi görüş istedi. Diyanet Hukuk Müşaviri ErtuÄŸrul ÇoÅŸkun imzasıyla gönderilen cevapta ise bu konuda elleinde bilgi ve belge olmadığı vvurgulandı. Kulaksız ise “Diyanet, halkı aydınlatmak yerine bürokrasiye sığındı. Anayasal bir kurumun, Anayasa'nı’ temel maddesi olan laiklik konusunda ‘yorum yapmaktan kaçınması’, bu kavramı savunmaktan imtina ettiÄŸinin resmi itirafı niteliÄŸindedir”dedi.

Konuyu azıcık derinleÅŸtirmeden önce Liberal Demokrat Parti Ä°stanbul BaÅŸkanı Hasan Kulaksız’ın laikliÄŸin dinsizlik olup olmadığı sorusunu yanlış kuruma yönelttiÄŸini söyleyeceÄŸim. Bu yüzden yaptığı yorum da yanlış. Ayrıca  soru, bir “tuzak soru” algısı da yarattı bende.

Laiklik bir yönetim ilkesi ve devletin niteliklerinden birisidir. Siyasi bir kavramdır.

Diyanet İşleri Başkanlığı, adından da anlaşılacağı gibi işlevi dinsel alan ile sınırlı bir devlet kuruluşudur. Devletin yönetim şekliyle ilgili bir sorunun muhatabı değildir.

LDP sorusunu Diyanet’e deÄŸil, onun da baÄŸlı olduÄŸu bakanlığa sormalıydı.

Kaldı ki Diyanet İşleri Başkanlığı, bir devlet kuruluşu olarak, laiklik kavramının en basit tanımına göre laiklik karşıtı bir kurumdur du.

Bunu açmam gerekiyor sanırım:

LaikliÄŸin en harcıâlem tanımı din ile devlet e yönetiminin birbirinden yarılmasıdır. Terim, Türkçeye Fransızcadan nakledilmiÅŸtir.Antik Yunanca’daki halk (Laos) sözcüğünden türetilmiÅŸtir.

Kavram, eski çağlarda, din adamı olmayan, ruhani bir sıfatı ve işlevi bulunmayan kişi, kurum ve nesneleri, kısaca dinin dışında kalan alanı belirlemek için kullanılmıştır.

Buradan bakıldığında laiklik; din alanı ile dünya ve kamu işleri alanının birbirinden ayrılması, birbirine karışmaması anlamına gelir. Laik bir devletin bünyesinde din alanı içine giren bir kurumun bulunması bir çelişkidir.

Bu pencereden bakıldığında, cumhuriyeti kuranların ve bir yönetim ilkesi olarak lâikliÄŸi benimseyenlerin niçin Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanlığı ÅŸeklinde bir kurum oluÅŸturdukları da sorgulanabilir.

Aslında bunun nedeni bellidir. Bu yüzden ben bu konuda derinleşmeyip şunu söylemekle yetineceğim:

LDP Ä°l BaÅŸkanı, bu gerçekten hareket etseydi, baÅŸta da söylediÄŸim gibi,  sorusunu devleti yönetenlere sorması daha doÄŸru olurdu.

Lâiklik kavramı şüphesiz ki dinsizlik ve din karşıtlığı deÄŸildir. Laiklik, Batı’da Katolik kilisesinin dinsel dogmalarına karşı Rönesans-Aydınlanma akımı ile doÄŸdu. Katolik kilisesinin bilim sanat felsefe ve siyaset üzerindeki baskıcı tavrına bir tepkiydi.

Laiklik bireysel düzlemde bir dokunulmazlık alanı çizer. Bireyleri inanç veya inançsızlık konusunda özgür bırakır. Bireylerin inançlı veya inançsız diye ayrılmalarına karşı çıkar, ibadet özgürlüğünü savunur.

Kısaca, lâiklik dinsizlik deÄŸildir, inanç ve ibadet özgürlüğüdür.

EÄŸer  bir devlet, laik bir devlet ise, din alanına karışmaz, bireylerin inanç özgürlüklerini savunur.

LaikliÄŸi, tanrıyı da reddeden ateizm ve dini de reddeden Deisizm ile aynılaÅŸtırmak yanlıştır. Çünkü lâisizm bir felsefi akım deÄŸildir, bir yönetim ilkesidir. Buradan bakıldığında bir yaÅŸam tarzı da deÄŸildir.

Bir bireyin, “Ben lâiklik ilkesi yanlısıyım” demesi, “Ben dinsizim” anlamına gelmez”; tam tersi, inançlı olanlar ile olmayanlar arasında ayrım yapmadığı anlamına gelir. Lâiklik inançlı bireyleri de, inançsızları da birlikte kucaklar, onları yargılamaz, kınamaz, özgürlüklerini savunur. Ayrımcılığa karşıdır.

Laik bir devlet de, inançlısı ve inançsızı ile tüm bireylerini eşit şekilde kucaklayan devlet anlamına gelir.

Laisizm, bir ilke olarak her türlü bölücülüğün karşısındadır.

Laik bir devleti yönetenlerin lâik olması gibi bir zorunluluk da yoktur. Devlet lâik, onu yönetenler lâik olmayabilir. ÖrneÄŸin güzelim ülkemizin son yarım yüzyılında bu görüldü ve görülüyor. CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, “Devlet lâik, ama ben lâik deÄŸilim” diyerek bu gerçeÄŸi açıkça dile getiriyor. Burada önemli olan, devletin niteliklerine göre yönetilmesidir. Bir genelleme yapmak gerekirse Türkiye’de bu konuda bir sıkıntı yok. BaÅŸta ErdoÄŸan olmak üzere iktidar partisi, laiklik ilkesini de içeren anayasanın ilk dört maddesine sahip çıkıyor. Bunu son Kürt sürecinde de açıkça gördük…

Özetle; lâiklik, din ve din dışı alanları eÅŸit ÅŸekilde kucaklayan, bireylerin inanç özgürlüğü ile devletin inançlara eÅŸit ÅŸekilde yaklaÅŸmasını savunan bir siyasi duruÅŸtur. Buradan bakıldığında inançlı bir kiÅŸi de lâik olabilir. ÖrneÄŸin CHP lâik bir partidir, ama yönetici ve üyelerinin büyük çoÄŸunluÄŸunun (kimisi türbanlı) inançlı bireylerden oluÅŸtuÄŸunu biliyoruz.