ABD-İran ateşkesine nasıl bakmalı ?

İlkten şunu altını çizmek istiyorum :

Mollalar, çetin bir ceviz olduklarını herkese bir kez daha gösterdiler.

ABD gibi yırtıcı bir dünya devini iki haftalığına da olsa ateşkese razı etmek o kolay değildir”

İran bunu başardı.

Nasıl ?

Elindeki askeri, siyasi ve psikolojik silahları çok iyi kullanarak !

Mollaların en önemli silahı Hürmüz Boğazı idi. Onu çok iyi kullandılar. Hürmüz petrolcü Körfez ülkelerinin çıkış noktası. Orası kapatılınca dünyaya petrol akışı önemli ölçüde kesintiye uğradı. Körfez ülkeleri dünya petrolünün yüzde 60’nı üretiyor. Boğazın kapatılması bu yüzden önemliydi İran bu jeo-stratejik silahını çok iyi kullandı.

ABD’yi ateşkese zorlayan da bu oldu.

Hürmüz krizinde ABD’nin başta NATO olmak üzere özellikle çok güvendiği İngiltere tarafından yalnız bırakılması şu gerçeği ortaya çıkarttı:

Belli-başlı kurum ve kuralları ile eski dünya düzeni sadece kağıt üzerinde var artık. Dünya çok kutuplu bir dünyaya evrilirken, geçiş  dönemlerinde görülen karambolü yaşıyor şu sıralar. Yeni bir barbarlık sürecinden geçiyor…

ABD ile İran arasındaki ateşkese temel olan 10 maddelik İran teklifinin içeriğine bakarak İran’ın zaferini  ilân etmek gerçekçi bir tutum olmaz.

Sonuçta bir teklif bu ! ABD Hürmüz’ün açılması koşuluyla daha ağır ve çarpıcı teklifleri müzakereye ve bunun için de ateşkese hazırdı zaten. Sözgelimi İran’ın “nükleer silah yapmak için çalışmalarımızı sürdüreceğiz” şeklindeki talebine bile ! ABD bunu da müzakere edecekse o halde İsrail’le bir olup ikinci kez niçin saldırdılar İran’a ? ABD yeni bir oyun peşinde !

Şunun altını çizmek için yazıyorum bunları. Ateşkesin amacı Hürmüz’ü açtırmaktı. Tekliflerin çok önemi yoktu.

Şu da var:

ABD, tıpkı partneri İsrail gibi, sözlerine güvenilir bir ülke değildir. ABD dış politikasına egemen olan katı pragmatizm, tüm geleneksel kuralları, ilkeleri, etik değerleri bir kalemde silecek kadar güçlü ve belirleyicidir.

ABD iki gün sonra İsrail’i kullanarak ateşkesi ihlâl edebilir. Çok radikal karşı tekliflerle de İran’ın karşısına çıkabilir.

Ateşkesin İran’ın desteklediği Lübnan’ı kapsamaması, İsrail’in emre hazır tetikçi kurumunu koruyacağını gösteriyor zaten.

Kişisel görüşüm, ABD/İsrail ikilisi istediklerini elde edinceye kadar İran’ın yakasını bırakmayacaklardır. Aksi halde özellikle ABD için ağır bir hezimet ve itibar kaybı olur İran savaşı.

Daha önce de yazdım:

İran güçlü bir ülke olduğunu gösterdi. Haklı olması da gücünü arttırıyor.

Mollalar, ilk etapta elde ettikleri bu güçlü durumlarını tırmandırıp avuntarist bir çizgiye kayabilirler mi acaba ? Yoksa kırmızı çizgilerini koruyarak kalıcı bir anlaşmaya imza koyarlar mı ?

Ülkelerinin tam bağımsızlığını korumak koşuluyla yapılacak anlaşmalar ödün kategorisine girmez. İki haftalık ateşkes bunun ilk adımı olabilir.