İzmir'in Troya'sı... Yassıtepe'den zenginliğin izleri çıktı

İZMİR (İGFA) - İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin de destek verdiği Yassıtepe Höyüğü kazılarında ortaya çıkarılan bulgular, Bornova Ovası'nda yaklaşık 5 bin yıl önce planlı kent yaşamının ve güçlü bir ticari düzenin geliştiğini gösteriyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi adına Doç. Dr. Zafer Derin başkanlığında sürdürülen kazı çalışmaları, İzmir'in kentleşme ve ticaret tarihinin binlerce yıllık geçmişine ilişkin yeni veriler sunuyor.

Yassıtepe'de yaklaşık 5 bin yıl önce küçük bir yerleşimin ötesinde, belirli bir plan doğrultusunda şekillenen kent düzeni görülüyor. Yassıtepe'nin Troya'nın en erken dönemleriyle çağdaş olduğuna dikkat çeken Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, "O dönemde düzenli bir kent kuruluyor buraya. Tapınakları, depo alanları, üretim yerleri, işlikleriyle birlikte yelpaze şeklinde bir kent yerleşimi kuruyorlar. Dışında da sur var. Bu hemen hemen Troya'nın en eski dönemiyle çağdaştır. Yani İzmir'in bir Troya'sı diyebiliriz buraya" diye konuştu.

İZMİR'İN ZENGİNLİĞİNİN BAŞLADIĞI NOKTA

Planlı kent yaşamıyla birlikte Yassıtepe'de güçlü bir üretim ve ticaret düzeni de gelişti. Kazılarda bulunan çok sayıdaki büyük depolama küpü, tarımsal ürünlerin önemli miktarlarda saklandığını gösterirken; bronz üretimi ve değerli çanak çömlekler kentin ekonomik gücüne ilişkin ipuçları verdi.

Yerleşimin ticari bağlantıları da yalnızca Bornova Ovası ile sınırlı değildi. İç Batı Anadolu'dan kıyı Ege'ye ve deniz aşırı bölgelere kadar uzanan ilişkiler, Yassıtepe'nin geniş bir ticaret ağının parçası olduğunu ortaya koyuyor. Derin, Yassıtepe'deki ekonomik yaşamı, "Buradan başlayarak ticari hayat her tarafa yayılmış. Planlanmış bir kent. İçinde çok değerli tarım ürünleri var. Bronz var, metal üretiyorlar. Çok değerli çanak çömlekler yapıyorlar" sözleriyle anlattı. Bugünkü Bornova Ovası'nın çevresindeki yapılaşmaya da işaret eden Derin, "İzmir'in zenginliğinin başladığı noktadayız" dedi.

ÜZÜMÜN HER HALİ 5 BİN YIL ÖNCE DE VARDI

Yassıtepe'de bulunan kaplar ve organik kalıntılar, yaklaşık 5 bin yıl önceki üretimin ayrıntılarını da ortaya çıkarıyor. Kazılarda üzüm çekirdeklerinin yanı sıra kurutulmuş üzüm ve pekmez kalıntılarına ulaşıldı. Bazı sıvı kaplarının ise şarapla ilişkili olduğu değerlendiriliyor. Bulgular, üzümün yalnızca tüketilen bir meyve olmadığını, farklı ürünlere dönüştürülerek ekonomik yaşamın parçası haline geldiğini gösteriyor. Üzümün Yassıtepe'de çok yönlü kullanıldığını anlatan Derin, "Üzümün her türlü formunun burada kullanıldığını ve ticari hayata katıldığını görüyoruz. Bornova deyince aklımıza Bornova Misketi gelir. Belki de Bornova Misketi'nin doğduğu noktadayız" diye konuştu.

2026 KAZILARINDA 5 BİN YILLIK ZEYTİN

Bu yılki kazılar, İzmir'in tarımsal geçmişine ilişkin yeni bir bulguyu da gün yüzüne çıkardı. Yassıtepe'de yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen zeytin çekirdekleri bulundu. Daha önce üzüm ve incire ilişkin bulguların ortaya çıkarıldığı yerleşimde zeytinin de tespit edilmesiyle, sonraki dönemlerde İzmir ve Ege ekonomisinin simgeleri haline gelecek üç ürün aynı tarihsel tabloda birleşti.

Yassıtepe'nin Ege dünyasıyla kurduğu ilişkilerin önemli kanıtlarından biri de mezarlardan geldi. Kazılarda Miken kültürüyle ilişkilendirilen mezarlar ortaya çıkarıldı. Ölülerin yakılmadan büyük küpler içerisine yerleştirildiği mezarlarda, yanlarına çeşitli hediyeler bırakıldığı belirlendi. Mikenlerin Girit ve Rodos'a kadar uzanan geniş bir coğrafyada ticaret yaptığını belirten Derin, Yassıtepe'deki mezarları da bu ticari hareketlilikle ilişkilendirdiklerini söyledi. Derin, "Burada özellikle Miken mezarları bulduk. Bunların ticaret için gelen Mikenlilere ait olduğunu düşünüyoruz. Yanlarına zeytinyağı ya da şarap koydukları kaplar ve çok sayıda takı bırakmışlar" diye konuştu.

BİR MEZARDAN İKİ SİLİNDİR MÜHÜR

2026 yılı kazılarında ortaya çıkarılan mezarlardan birinde, Yassıtepe'nin ticari ilişkilerine ışık tutan iki silindir mühür bulundu. Mühürlerin, dönemin ticari ve sosyal yapısının yanı sıra Yassıtepe'nin Ege dünyasıyla kurduğu ilişkilere dair önemli bilgiler sunduğu belirtildi. Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, buluntuların yerleşimin ticari ve sosyal açıdan taşıdığı önemi ortaya koyduğunu belirterek, "İki tane silindir mühür de bırakmışlar. Bu da buraya verilen ticari ve yerleşik hayat anlamındaki değeri ortaya koyuyor" dedi.

Haber : İGFA