Köy Enstitüleri 71 yaşında

İlk düşünsel temeli Atatürk döneminde atılan ve ilk meyvaları 1936?da alınan Köy Eğitmenleri projesi, 17 Nisan 1940 tarihinden itibaren Köy Enstitülerine dönüşerek kırsal alanlarda büyük bir eğitim seferberliği yaratmıştı? Köy Enstitülerinin kuruluşunun 71. yılını kutluyoruz. Köy Enstitülerinin kuruluşuyla sonuçlanan ?yerinde eğitim? süreci, CHP?nin 1935 yılındaki IV. Kurultayında başladı. Kurultayda, köy öğretmen ve eğitmenlerinin yetiştirilmesi doğrultusunda bir dizi karar alındı. Askerliğini çavuş ve onbaşı olarak yapan gençlerin kısa bir eğitimden geçirildikten sonra eğitmen olarak köylerde görevlendirilmesinin ilk uygulaması 1936 yılında yapıldı. 84 köylü genç, Eskişehir?e bağlı Çifteler?de açılan kursu başarı ile bitirerek köy eğitmeni olarak görevlendirildi. İlk uygulamadaki amaç, tarıma yönelikti. İlk deneyin başarılı olması üzerine, Milli Eğitim Bakanı Saffet Arıkan?ın hazırladığı program çerçevesinde Eskişehir, Gölköy ve İzmir?de deneme niteliğinde üç köy öğretmen okulu kuruldu. Bu girişim, Hasan Ali Yücel?in Milli Eğitim Bakanlığına getirilmesiyle daha da genişledi ve 17 Nisan 1940?ta çıkartılan 3803 sayılı yasa ile deneme okullarının enstitüye dönüştürülmesi ve 17 yeni enstitü açılması kararlaştırıldı. Bu programın mimarı, İlköğretim Genel Müdürlüğüne getirilen İsmail Hakkı Tonguç oldu. Enstitülerde eğitmen ve öğretmen yetiştirilecekti. 1942-43 döneminde ise, Köy Enstitülerine öğretmen yetiştirmek amacıyla Ankara Hasanoğlan?da, Yüksek Köy Enstitüsü eklendi. 1950 iktidara gelen Demokrat Parti tarafından kapatılan Köy Enstitüleri, çok sayıda eğitmen ve öğretmenden oluşan aydın bir kuşak yetiştirdi. Bunlar binlerce köy çoğunun Cumhuriyetçi-toplumcu bir bilinçle yetişmesini sağladılar. Bir köy enstitüsü kültürü yarattılar. Enstitülerin 71. yılında, onları var eden Hasan Ali Yücel ile İsmail Hakkı Tonguç?un aziz anılarını saygıyla selamlıyoruz. A.İHSAN KÖKTÜRK?ÜN MESAJI Köy Enstitülerinin 71. yılı nedeniyle CHP Zonguldak milletvekili Ali İhsan Köktürk bir mesaj yayınladı. Mesaj şöyle: Cumhuriyet kurulduğunda ülkemizde okuryazar oranı % 10 civarındaydı. Bu oran erkeklerde % 9, kadınlarda binde 5?lere kadar düşüyordu. Büyük Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk, daha Sakarya Savaşı sırasında ?Asıl savaşın cehaletle savaş? olduğunu açıkça ifade etmişti. Cumhuriyet?in ilanından hemen sonra hiç zaman kaybetmeden halkı okuryazar yapacak, köyleri canlandıracak büyük devrimlere girişildi. Özellikle 3 Mart 1924?te çıkarılan, Öğretim Birliği Yasası, 1 Kasım 1928?de kabul edilen Yeni Türk harfleri, Millet Mektepleri, Halkevleri, Halkodaları halkımızı okuryazar yapmak için atılmış en önemli adımlardı. 1935 yılına gelindiğinde, Türkiye'nin nüfusunun yaklaşık yüzde 80'i köylerde yaşıyordu. 40 bin köyümüz vardı, bunların 35 bininde okul yoktu. Bu okullarda görev yapacak öğretmen de yoktu. İnsanlarımızın büyük bölümü eğitim hakkından yoksundu. Mustafa Kemal Atatürk, İlköğretim sorununu çözmesi için Kurmay Albay Saffet Arıkan?ı Milli Eğitim Bakanlığına atadı. Saffet Arıkan bakanlığa gelir gelmez, eğitim alanında araştırmaları ve çalışmalarıyla tanınmış İsmail Hakkı Tonguç?u İlköğretim Genel Müdürlüğüne atadı. Tonguç ve arkadaşları eğitim sorunu kökten çözmek için harekete geçtiler. Eğitmen kurslarından sonra İlk öğretmen Okulları açıldı. Hasan Ali Yücel?in Milli Eğitim Bakanı olmasından sonra da; 17 Nisan 1940?da Köy Enstitüleri açıldı. Köy Enstitüleri; bilimin aydınlığında köy emekçisinin kurtuluş destanıdır. Köylünün çocuklarını üretici iş eğitimi içinde ilke ve yöntemlerine göre eğiterek onları kulluktan yurttaşlık bilincine ulaştırmak, köyü toplumsal, ekonomik ve sosyal alanda içten canlandırmak, kalkındırmak ve köylüyü yönetime ortak etmek, Anadolu?yu aydınlatmak için kurulmuştu. Aydınlanan Anadolu köylüsünü istedikleri gibi sömüremeyeceklerini anlayanlar harekete geçtiler. Köy Enstitüleri kurulurken oylamaya katılmayarak tepkilerini gösteren bazı milletvekilleri açıktan Köy Enstitülerine karşı tavır almaya başladı. Köy Enstitülerine karşı korkunç bir karalama kampanyası başlatıldı. 1946 seçimleri sonucu yeni açıklanan kabinede Hasan Âli Yücel Milli Eğitim Bakanı olarak yer almadı. Onun yerine tutucu bir politikacı olan Reşat Şemsettin Sirer Milli Eğitim Bakanı oldu. Sirer İsmail Hakkı Tonguç ve arkadaşlarını görevden aldı. Enstitünün özgür okumaya, üretim ve eleştiri gibi özgün ilkelerine son verildi. 1948'de Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü kapatıldı. 1954'te de bu okullardan köy enstitüleri adı kaldırıldı. Köy Enstitüleri kaldırıldıktan sonra eğitim sistemimizin sorunları çözülmedi daha da büyüdü. Köy Enstitüleri kapatılmasaydı 1954 yılına gelindiğinde Türkiye?de okulsuz köy, öğretmensiz okul kalmayacaktı. Ne yazık ki, bugün 7 milyon yurttaşımız okuryazar değildir. Okullarda sınıf sayıları çok fazladır. İkili öğretim devam etmektedir. Bilimsel ve laik eğitimden hayli uzaklaşılmıştır. Eğitimde özelleştirmenin tüm adımları atılmaktadır. Eğitimde özelleştirme yoksul çocuklarının devlet yönetimine gelmesini engellemektedir. Geçen yıl bir öğrencimiz dershane parasını ödeyemediği için hapis cezası alan annesinin durumuna duyduğu üzüntüden canına kıymıştır? KPSS ile başlayarak tüm sınavlara yayılan, en son YGS sınavında karşılaştığımız kopya şaibesi, eğitim sistemimizin omurgası haline getirilen sınav sistemine karşı güven duygumuzu yok etmiştir. Bu güvensizliğin giderilmesi için sorumlular istifa etmeli, gerekenler derhal yapılmalıdır? Bu ve bunun benzeri tüm sorunların çözümlenmesi için Köy Enstitülerinde uygulanan çağdaş eğitim araştırılmalı, ilkelerinden yararlanılmalıdır. Köy Enstitüleri deneyiminin yaşanmasında emeği geçen Büyük Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Saffet Arıkan, Hasan Ali Yücel, İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç olmak üzere köy enstitülerini kuranları ve bu okullardan mezun olanları, Köy Enstitülerinde görev yapan yöneticilerimizi ve öğretmenlerimizi saygı ile anıyoruz. Bu duygu ve düşüncelerle Köy Enstitülerinin kuruluşunun 71. yılını kutluyor, saygılar sunuyorum.

Haber :