8 Kasım’ın 196. yılı
19. yüzyılın en önemli enerji kaynağı taşkömürüydü. Buhar medeniyetinin çarkları taşkömürü ile dönüyordu.
Gelişmiş ülkelerin donanmaları yelkenli teknelerden buharlı teknelere dönüşüyordu. Kömüre dayalı buhar gücü her alanda sıçramalı gelişmelere yolaçıyordu.
Osmanlı’da kömür yoktu, çok sınırlı kömür ihtiyacı ithalatla karşılanıyordu.
- yüzyılın ikinci çeyreğinde Osmanlı tahtında I. Aziz oturuyordu. Sultan Aziz ileri görüşlü bir padişahtı, Osmanlı’da sanayi devri açmak istiyordu. Bunun için ucuz kömüre ihtiyaç vardı.
Sultan ferman buyurdu, tüm Osmanlı mülkünde kömür aramasını emretti. Taşkömürü hoş bir rastlantı sonucu Kdz. Ereğli’nin Köseağzı mevkiinde bulundu. Tarih 1829’du. Kömürü bulan Kestaneci köyünden Uzun Mehmet’ti… Zonguldak Halkevi’nin araştırma sonucu kömürün bulunmuş öyküsü belirlendi ve tarih olarak 8 Kasım 1929 tarihi saptandı.
Ne yazık ki kömürün işletilmesine hemen başlanamadı. 1848’e kadar 19 yıl Kömür âtıl kaldı. Maden, ancak 1848’de bir yabancı kumpanya’ya İngiliz Kömür Kumpanyası’na teslim edildi.
Ancak kumpanya, Osmanlı kömür ihtiyacını pahalı ithalatla karşılasın diye üretimi asgari düzeyde tuttu.
Tüm dünyada kömür ihtiyacının zirve yapması üzerine 1880’li yılların başında kömür madeni bu kez Fransızlara kiralandı. Maden, 1880’ler ile 1936/40 dönemine kadar ağırlıklı olarak Fransız ve İtalyanların elinde kaldı. Cumhuriyet hükümeti Atatürk’ün ısrarlı talebi ile Zonguldak ve çevresindeki tüm maden ocaklarını 1936/40 yılları arasında millileştirdi…
Kömürün bulunduğu ilk yer Ereğli olduğu halde bu tarihsel olayı ve onun hikayesini reddedenler, bu şekilde Ereğli’nin elindeki zaten çok dar olan ulusal ritüellerinizi elimizden almak isteyenler oldu.
Ama, Ereğli belediyesinin de direnmesiyle 8 Kasım törenleri varlığını korudu.
Kömürün bulunuşunun 196. yılını gururla kutluyoruz. Kömürümüz bize Erdemir’i getirdi, Erdemir’in varlığı da yeni ve çağdaş bir toplumsal dönüşümü! Günümüzün modern Ereğli’si böyle doğdu.
Nice 8 Kasım’lara…
Yeni Ufuk
Haber :
